İrritabl Barsak Sendromu (İBS)

İBS karın ağrısı, şişkinlik ve barsak alışkanlığı değişiklikleri ile seyreden ve sık karşılaşılan bir barsak hastalığıdır.

İBS bazı hastalarda kabızlık ile (zorlanarak veya seyrek dışkılama) bazılarında ise ishal ile seyreder. Bir kısım hasta ise dönem dönem her ikisini de yaşar.

İBS yıllar boyu farklı isimlerle anılmıştır: kolit, spastik kolon, mukuslu kolit. İBS?de inflamasyon yoktur ve daha ağır seyri olan kolitlerle karıştırılmamalıdır. İBS hekimler tarafından fonksiyonel bir barsak hastalığı olarak adlandırılır. Bunun anlamı altta yatan organik bir bozukluk olmaması, farklı tetkiklerle bir patoloji saptanamamasıdır. İBS?nin hayatı tehdit edici bir yönü yoktur. Ancak, hastaların yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkiler.

İBS?nin Nedeni Nedir?

Sindirim sistemi ağızdan başlayıp anüste sonlanan bir boru gibidir. Sindirilmiş gıdalar, içerdikleri su ve tuzların büyük bölümü emilene kadar günlerce kalın barsakta kalabilirler. Bu işlem tamamlanınca, bir barsak hareketi oluştuğunda dışkı olarak atılırlar. Barsakların ve içeriklerinin hareketleri hormonlar, sinirler ve barsak duvarındaki kasların kasılmaları ile gerçekleşir.

İBS hastalarının barsak kasları normal kişilerde hiçbir etki yaratmayan uyaranlarla dahi kasılabilmektedir. Yemek ve bunun sonucunda oluşan gaza bağlı gerginlik gibi sıradan olaylar İBS hastalarında aşırı bir cevap oluşturabilir. Bazı gıdalar ve ilaçlar da şikayetleri artırabilir. Çikolata ve süt içeren ürünler, yüksek miktarda alkol tüketimi ve kafein sıklıkla şikayetleri artırır. Araştırmacılar, İBS?li kadınların adet dönemlerinde şikayetlerinin arttığını bulmuşlardır, bu artıştan üreme hormonlarının sorumlu olduğu düşünülmektedir.

İBS?nin Belirtileri Nelerdir?

İBS?li hastalar genellikle kramp tarzında karın ağrısına eşlik eden kabızlık veya ishalden şikayet ederler. Bazı hastalarda kabızlık ve ishal birbirini izleyebilir. İBS hastalarında bazen dışkıyla beraber mukus (sümüksü salgı) gelebilir. Kanama, ateş, kilo kaybı ve sürekli ciddi karın ağrısı İBS?nin semptomları değildir ve başka hastalıkları düşündürmelidir.

İBS Nasıl Teşhis Edilir?

İBS?ye özgü bir tanı yöntemi yoktur. İBS teşhisi olası bir organik hastalık şüphesinin giderilmesi ile konulur. Doktor, bulguların detaylı bir tarifi ile tanıya yönelecektir. Fizik muayene ve laboratuar testleri uygulanmalıdır. Dışkı örneği, kanama açısından incelenmeli, ayrıca röntgen veya alt sindirim sistemi endoskopisi (esnek bir tüple kalın barsakların incelenmesi) gibi tetkikler uygulanabilir. Tüm bunlar organik bir hastalık olmadığından emin olmak için uygulanır.İBS?nin semptomları değildir ve başka hastalıkları düşündürmelidir.

Stres ve Beslenme İBS?yi Nasıl Etkiler?

Beslenme kalın barsakta kasılmalara neden olur. Normalde, bu kasılmalar sonucunda, bir öğünü takip eden 30-60 dakika içinde acil dışkılama olabilir. İBS hastalarında ise, bu acil ihtiyaç daha çabuk gelişir ve ağrı, kramplar ve diyare eşlik eder. Bu cevabın şiddeti sıklıkla öğünün kalorisiyle, özellikle de içerdiği yağ miktarı ile ilişkilidir. Yağlar (hayvani ve bitkisel) kalın barsak kasılmalarını uyarır.

Stres İBS hastalarında kalın barsak spazmlarını uyarır. Bunun nedeni tam olarak aydınlatılamamış olmakla beraber bilim adamları kalın barsağın kısmen sinir sistemi kontrolünde olduğuna işaret ederler.

Stresi azaltmak ve gevşeme tekniklerini öğrenmek İBS semptomlarının rahatlatılmasına yardımcı olabilir.