TAŞ OLUŞUMUNUN SEBEBİ NEDİR?

Böbrek taşları idrardaki ufak kristallerin birbirine yapışıp büyümesi ile oluşmaktadır. İdrardaki katı ve sıvı maddelerin arasındaki dengesizlik bunda başlıca faktördür. İdrarda taşı oluşturan belli başlı katı maddeler suda çözünmeyen bazı mineral tuzlarıdır(örneğin kalsiyum oksalat ve kalsiyum fosfat)
Böbrek taşları belirti vermeden önce aylar ya da yıllar içinde gelişim gösterebilir.


BÖBREK TAŞI NASIL BİR ŞEYDİR?

Böbrek taşları değişik boyut, şekil ve renkte olabilir. Deniz kumu zerresinden golf topu büyüklüğüne kadar taşa rastlanabilir. Çoğunluğu düz , pürüzsüz ve oval şekillidir. Bazıları pürüzlüdür ve geyik boynuzu gibi dallanma gösterir. Taşın rengi kimyasal birleşimine bağlıdır. Çoğu sarı-kahverengi, bazıları bronz rengi ve siyahtır. Tedavi ve korunmada başarı için taşa ait özellikleri ortaya koymak önemlidir ve bu amaçla doktorunuz mümkün olduğunca çok şey bilmek isteyecektir.
KİMLERDE TAŞ OLUŞUR?

Herkeste taş oluşabilir. Bununla birlikte bazı insanlarda taş oluşumuna doğuştan gelen ailesel yatkınlık mevcuttur. Taş genellikle 20-70 yaş arasındaki ,ailesel yatkınlık taşıyan erkeklerde görülmektedir. Kadınlarda da taş oluşmaktadır. Bir kez taş düşürenlerde taş gelişme riski hiç
düşürmeyenlere göre daha yüksektir.

Taş oluşumunun önemli bir sebebi yeterince su içmemektir. Özellikle sıcak havalarda ve terlemeyle çok sıvı kaybedilen hallerde yeterince sıvı alınmaz ise risk artar. Bazı barsak hastalıklarında, bazı metabolik hastalıklarda ve sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu geçirenlerde risk artar. Kronik ishal ve kusma sıvı kaybına yol açtığından taşa yatkınlık oluşturur.
Doğuştan yakınlığı olan kişilerde bazı besinler taş oluşum riskini artırır. Ancak normal kişilerde bu besinlerin zararlı etkisi yoktur. Bununla birlikte şişmanlığın genel olarak riski artırdığı bilinmektedir. Yüksek hayvansal protein içeren besinlerin de riski artırdığı düşünülmektedir.
BÖBREK TAŞLARI BÖBREĞE ZARAR VERİR Mİ?

Kontrol altında tutulmaz ise taş böbreğe zarar verebilir. Taşın verdiği zararın derecesi taşın bulunduğu yere ve enfeksiyon olup olmamasına göre değişir. Bu durumu önlemek için mevcut taşın ortadan kaldırılması ve başka taşların oluşmasının engellenmesi gerekir. Böbrek taşı, normalde idrar yolu ile dışarı atılan bazı maddelerin (özellikle taş riski taşıyan) idrar ortamında aşırı yoğun bir şekilde birikmesi ve kristaller şeklinde çökmesi ile oluşur. Genellikle kalsiyum,
oksalat ve ürik asit idrarda birikir, kristalleşir ve zamanla büyür. Oluşan taş büyük oranla yer değiştirerek ve idrar yollarından aşağı hareket ederek kendiliğinden atılır. Kendi kendine atılamayan taşlar bulunduğu yerde büyümeye devam eder ve çeşitli problemlere sebep olmaya başlar. En önemli tehlikesi idrar yollarını tıkayarak daha büyük hastalıklara başlangıç oluşturmasıdır.

Daha önce böbrek taşı düşürenler, GUT hastaları(kanda ürik asit birikimi), aşırı ishal ve sıvı kaybı olanlar, aşırı kilolular ve ailesinde böbrek taşı hikayesi olanlar diğer kişilere oranla daha yüksek risk grubuna girmektedirler. Genellikle böbrek taşı oluşmasının sebepleri;

- Yetersiz sıvı alımı
- Beslenme alışkanlığı
- Genetik faktörler
- İdrar yolu enfeksiyonları
- Böbreğin yapısal bozuklukları
- Sıcak iklim kuşağı
- Bazı barsak hastalıkları ve ameliyatlarıdır.

Böbrek taşları hiç belirti vermeyebileceği gibi çok şiddetli şekilde de kendini gösterebilir. Bu genellikle taşın bulunduğu yere ve büyüklüğüne göre değişmektedir. En tipik belirtisi ağrıdır. Bulunduğu bölgeye göre ağrı şekillenir. Ağrının yanında, idrarda kanama, bulantı, kusma, idrar
yaparken yanma görülebilir.

Taş oluşumunu engellemek için ;

- Bol sıvı alınmalı
- Asitli içecekler kesinlikle tüketilmemeli.
- Çay ve kahve tüketimi azaltılmalı.
- Bol lifli yiyecekler tercih edilmeli.
- Süt ve süt ürünleri düzenli ve aşırıya kaçmadan tüketilmeli.
- Alkol kullanılmamalı. (özellikle bira)
- Tuzdan, soğuk sudan, sakatat ve kuru bakliyattan uzak durulmalı.
- Çıplak ayakla dolaşılmamalı.
- Kalsiyum, oksalat ve ürik asitten zengin besinler aşırı tüketilmemelidir.

Kendi kendine düşmeyen ve vücutta hasara sebep olabilecek böbrek taşları mutlaka tedavi edilmelidir.