EPİDİDİMİT


Epididimo Orşit; Epididymo-orchitis; Testis İltihabı;



Testiste yer alan epididim bölgesinin iltihabıdır. Epididim testislerin üzerinde tüp şeklinde uzantıdır ve sperm hücrelerinin saklanmasını ve transportunu sağlayan kısımdır. Akut epididimit ani gelişen ağrılı iltihap halidir. Üç aydan uzun sürerse kronik epididimit denir.
Epididimit neden olur?

Epididim iltihaplarının en büyük sebebi bakteriyel enfeksiyonlardır, özellikle:
·İdrar Yolu Enfeksiyonları,
·Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
oGonore,
oSifiliz
oChlamidya,
oMycoplazma,
oÜreoplazma,
·Kabakulak ( Mumps),
·Üretrit,
·Prostatit,
·Tüberküloz en sık rastlanan epididimit sebepleridir.
Enfeksiyonlar dışında en sık görülen epididimit sebepleri ise:
·Travmalar,
·Genital anormallikler,
·Amiodaron ilaç kullanımı (kalp ritim bozukluklarında kullanılan bir ilaçtır),
·Kemoterapi ilaçları,
·O bölgeye uygulanan radyoterapi;
oMesane tümörü,
oBrakiterapi vb.
Epididimit in en sık rastlanan sebepleridir.
Epididimit için risk faktörleri nelerdir?
Aşağıdaki durumlar kişide epididim iltihabı gelişme şansını arttırır:
·15 – 30 yaş arası yada 60 yaş üstü olmak,
·Gençlerde cinsel yolla bulaşan hastalıklar yaşlılarda ise idrar yolu iltihapları en sık sebeptir,
·Genito üriner bölge iltihapları;
oÜrethrit,
oMesane ( sistit),
oBöbrek ( piyelonefrit),
oProstat ( prostatit),
oTestis ( orşit) iltihaplarının olması epididimit riskini arttırır,
·Ürethra darlığı,
·İdrar kateteri olması,
·Prostat büyüklüğü olması,
·Mesanenin tam boşalamaması,
·Genital bölgeye yeni yapılmış cerrahi girişimler ( prostat, mesane, üretra operasyonları),
·Doğumsal genital anormaliler,
·Korunmasız cinsel temas,
·İmmün sistemin zayıf olması,
Epididimit çocuklarda hatta bebeklerde bile görülebilir. Beraberinde idrar yolu iltihabı olmadan ortaya çıkabilir.
Epididimit ne şikayete neden olur?
Epididimit şikayetleri genellikle bir gün içinde başlar. En sık görülen şikayetler:
·Testislerde ağrı,
·Testislerde ani şişme ve kızarıklık,
·Testiste sertlik, kitle, ağrı, kızarıklık,
·Diğer testiste hassasiyet,
·Kasık ağrısı,
·Ateş, üşüme, titreme,
·Üretra da inflamasyon,
·Cinsel temas sırasında ve boşalma sırasında ağrı,
·İdrar yaparken yanma ve ağrı hissi,
·Dışkılama sırasında testis ağrısı,
·Alt karın ağrısı,
·Peniste akıntı,
Epididimit teşhisi nasıl konur?
Hastanın şikayetleri ve muayene bulguları teşhise yardımcı olur. Laboratuar incelemeleri teşhisi destekler. Epididimit düşünülen hastalardan aşağıdaki testler istenir:
·İdrar tahlili: idrarda iltihabi reaksiyon olup olmaması, idrarda lökosit ve bakteri bulunması teşhisi destekler,
·İdrar kültürü,
·Penis akıntısı var ise kültürü,
·Tam kan sayımı,
·Sedimantasyon,
·CRP (iltihabi reaksiyon varlığını gösterir),
·Ultrason ( daralma, tıkanma, mesanede idrar birikimi, doğumsal anormallikleri gösterir) testis ultrasonu epididimin durumunu gösterir.
Epididimit tedavisi:
Tedavide amaç epididimde ki enfeksiyon ve inflamasyon un durdurulmasıdır.
·Yatak istirahatı: testislerin hareketini önleyerek iyileşmeyi hızlandırır. Şişlik inmeye başlayana kadar yatak istirahatı gerekir,
·Antibiyotik: bakteriyel kökenli epididimitlerin tedavisinde antibiyotik gerekir. Epididimitlerin çoğu bakteriyel enfeksiyonlara bağlıdır. Bakteriyel olanların çoğu da cinsel yolla bulaşan hastalıklara bağlıdır. Bunların içinde ise en sık görülen Chlamidya enfeksiyonlarıdır. Eğer chlamidya enfeksiyonuna bağlı bir epididimit ise partnerin de tedavi olması gerekir.
·Ağrı kesici ilaçlar: hem ağrı kesici hem de anti inflamatuar özelliğinden dolayı ibuprofen tercih edilir, şişlik ve ağrının azalmasını sağlar,
·Testis elevasyonu: bu amaçla kullanılan supposituarlar testislerin yukarıda durmasını, aşağıya sarkarak ağrı yapmasını engellerler. Atletik supposituarların birkaç hafta kullanılması gerekir.
·Cerrahi girişim: ciddi ve tekrarlayan kronik epididimit vakalarında cerrahi olarak epididimin çıkarılması gerekebilir.
Cinsel partner de tedavi olmadan ve tedavi tamamen bitmeden cinsel ilişkiye girmemek gerekir.
Epididimit den korunma:
Epididimitten korunma yollarından en önemlisi cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaktır. Mesanede idrar tutmamak, sık idrara gitmek, düzenli prostat kontrolünden geçmek, düzenli check up yaptırmak epididimit ten korunmanın en iyi yoludur.
Referanslar:
1.National Kidney Foundation
http://www.kidney.org/
2.UrologyHealth.org
http://www.urologyhealth.org/
3.Canadian Health Network
http://www.canadian-health-network.ca/
4.The Kidney Foundation of Canada
http://www.kidney.ab.ca/
5.Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines, 2010. MMWR 2010;59(No. RR-12):1-110.
6.Centers for Disease Control and Prevention. Sexually transmitted diseases treatment guidelines 2006: epididymitis. Centers for Disease Control and Prevention website. Available at: http://www.cdc.gov/std/treatment/2006/epididymitis.htm . Updated April 12, 2007. Accessed July 15, 2010.
7.Centers for Disease Control and Prevention. Sexually transmitted diseases treatment guide: 2006. MMWR. 2006;55. Centers for Disease Control and Prevention website. Available at: http://www.cdc.gov/std/treatment/2006/rr5511.pdf . Accessed February 5, 2008.
8.Hori S, Sengupta A, Shukla CJ, Ingall E, McLoughlin J. Long-term outcome of epididymectomy for the management of chronic epididymal pain. J Urol . 2009 Oct;182(4):1407-1412.
9.The Merck Manual Diagnosis & Therapy . 17th ed. Rahway, NJ: Merck & Co; 1999.
10.Santillanes G, Gausche-Hill M, Lewis RJ. Are antibiotics necessary for pediatric epididymitis? Pediatr Emerg Care . 2011 Feb 19.Yazar Dr. Aydoğan LERMİ