Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm
bitkisel tedavi
bitkisel tedavi
Sayfa 1 Toplam 3 Sayfadan 123 SonuncuSonuncu
Toplam 24 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 10 arasi kadar sonuc gösteriliyor
  1. #1
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm



    Geçmişten Günümüze Sakız Ağacı Pistacia lentiscus L.
    Ömer Faruk AKDEMİR1, Engin TİLKAT2, Ahmet ONAY1*, Fatih Mehmet KILINÇ1, Veysel SÜZERER3, Yelda Özden ÇİFTÇİ 4
    1Dicle Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 21280, Diyarbakır, Türkiye
    2Batman Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 72100, Batman, Türkiye
    3Bingöl Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi Laboratuvar Teknikleri Programı, 12000, Bingöl, Türkiye
    4Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, 41400, Kocaeli, Türkiye
    Özet:

    Bu çalışmada ülkemizde Ege bölgesinde yetişen ve antik dönemlerden
    günümüze kadar alternatif tıpta bitkisel ilaç olarak kullanılan sakız ağaçlarının (Pistacia lentiscus L.) biyolojik özellikleri, geleneksel ve biyoteknolojik üretim yöntemleri derlenmiştir. Çalışmada, yazılı kaynak olarak sakız ağaçları üzerine yazılmış makaleler, gazete haberleri ve kamu kuruluşlarınca basılmış bilgilendirme kitapçıkları kullanılmıştır. Sakız ağaçlarını yerinde incelemek amacıyla yetişme alanlarına bilimsel amaçlı geziler düzenlenmiş, sakız ağacının vejetatif ve generatif kısımları (kök, yaprak, gövde, çiçek, tohum, meyve) biyolojik özellikleri bakımından incelenmiştir. Sakız ağaçları (P. lentiscus L.), yeşil ve aromatik yaprak özelliğine sahip, Akdeniz ülkelerinin sahile yakın bölgelerinde yetişen, çalı formunda bir bitki olup, bu ağaçtan ekstrakte edilen özütler, başta kanser olmak üzere birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Çalışma sonuçlarımıza göre, sakız ağacı ürünlerinin ilaç, kimya ve gıda sanayisi gibi çok sayıda kullanım alanları yanında ekonomik yönden de değerli bir bitki olduğu tespit edildi. Çalışmanın son bölümünde ise, sakız ağaçlarının geleneksel ve biyoteknolojik çoğaltım yöntemleri derlenmiştir.

    Anahtar Kelimeler: Sakız ağacı, P. lentiscus L., Sakız reçinesi, Sakız adası
    Abstract:
    In this study biological characteristic, traditional and biotechnological production techniques of mastic trees, naturally grown at the Aegean region of Turkey and used as herbal drog in folk medicine since the ancient times, were reviewed. We have reviewed original articles, news paper, brochures published by the public institutions regarding with mastic tree cultivation as written sources. Scientific surveys were organized to the mastic tree plantations to examine them in natural habitats. Biological characteristic of vegetative and generative branches of mastic tree (root, leaf, body, flower, seed) were described. Lentisk is a plant species which has aromatic leaves with dark green coloured grown in the regions near to coastal areas of Mediterranean countries. Mastic trees have a long past which based on ancient times. Nowadays mastic trees are used in treatment of many ilnesses such as cancer. In addition, it is proved that mastic trees are valuable plants as economical in chemistry and food industry. In the last part of the study, conventional and biotechnology proliferation techniques of mastic trees were reported.

    Key Words: Mastic tree, P. lentiscus L., Mastic gum, Chios island

    1. GİRİŞ
    Anacardiaceae familyasının önemli bir üyesi olan P.lentiscus L., yeşil ve aromatik yaprak özelliğine sahip Akdeniz ülkelerinin sahile yakın bölgelerinde yetişen çalı formunda bir bitkidir. Geleneksel metotlarla üretimi tohumla ya da çeliklerin köklendirilmesiyle yapılabilmektedir. Sakız ağacı genellikle tohum ile çoğaltılır çünkü çeliklerden kök oluşumu ya çok düşük olmakta ya da hiç olmamaktadır. Ancak, tohum ile çoğaltımda değişik genotiplerin gelişmesi ve sakız üretiminde farklılıklar oluşması söz konusudur. Tespit edilecek verimli P. lentiscus L. genotiplerinden fidan üretimi yapılabilmesi amacıyla etkili bir çoğaltım metodunun olmaması daha önce yapılan çalışmalarda başarılı sonuçlar alınamaması ve bitkinin sahip olduğu endüstriyel değer türün biyoteknolojik metotlar kullanılarak çoğaltılmasını zorunlu kılmaktadır.
    endüstriyel ve sağlık alanlarındaki kullanımlarından dolayı ekonomik olarak önemli bir
    Sakız ağacı, yaprağı ile meyvelerinde bulunan uçucu yağları ve reçinesinin,

    bitkidir. Tunus ve Cezayir gibi bazı ülkelerde bu ağaçtan elde edilen yağ günlük besinlerde, salatalarda ve hamur işlerinde kullanılmaktadır [1]. Uçucu yağları, kuduz hastalığı, uyuz ve yılan ısırmaları, mide yanması, bağırsak, akciğer hastalıkları ve değişik diş hastalıklarında uzun yıllar tedavi edici olarak kullanılmıştır [2]. Reçinesinin ise gıda sektöründen, ilaç, boya ve gemi inşaat sanayisine kadar geniş bir kullanımı söz konusudur.
    Çalışmamızın amacı, ülkemizde özellikle İzmir‘in Çeşme ilçesinde bulunan ve ülkemiz sakız reçinesi üretimi için önemli bir gen kaynağı olan Sakız ağaçlarının, turizm ve beraberinde gelen yapılaşma baskısı nedeniyle yok olma tehlikesi altında olduğu hakkında farkındalık oluşturmaktır.

    2. MATERYAL VE METOD
    Bitkisel materyal olarak İzmir, Çeşme yarım adası ve civarında, yoğun bir şekilde yetişen P. lentiscus L. kullanılmıştır. Bu türün sistematik teşhisi ve birtakım morfolojik özelliklerinin belirlenmesi Dicle Üniversitesi, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. A. Selçuk ERTEKİN tarafından yapılmıştır.
    Sakız ağacının tarihi, yetişme alanları, çoğaltımı ile ekonomik ve tıbbi özelliklerinin belirlenmesinde konuyla ilgili yazılmış makalelerden, gazete haberlerinden ve kamu kuruluşlarınca basılmış kitapçıklardan faydalanılmıştır. Ayrıca Çeşme Çiftlikköy‘deki sakız ağacı fidanı yetiştiren çiftçi Metin GEMİCİ‘ den alınan bilgilerin yanı sıra sakız ağacı bahçelerine inceleme amaçlı bilimsel geziler düzenlenmiştir.

    3. BULGULAR VE TARTIŞMA
    Sakızın tarihçesi
    Antik çağlara dayanan tarihi ile Homeros'un doğum yerlerinden biri olduğu rivayet edilen ve Ege Denizi‘ nin kuzeyini süsleyen küçük bir cevher olan Sakız Adası, ziyaretçilerini büyüleyen sakız ağaçlarına sahiptir. Doğal sakız reçinesi taşıyan bu ağaç (Yunanca ―schinos”) tutunduğu ve beslendiği toprak kadar eskidir. Bu ağaç Sakız Adası'nın topraklarına yüzyıllardır gölgesini düşürmektedir. Dünyaca ünlü gum mastic (Doğal sakız reçinesi) ve Chios (Sakız Adası) isimleri bir rastlantı sonucunda oluşmamıştır. Chios, Fenike kökenli bir sözcüktür. 'Mastic' (doğal sakız reçinesi)

    anlamına gelmektedir. Mastic-masticha sözcüğünün Yunanca'da "masticate (çiğnemek)-maso" fiilinden ya da "mastix" sözcüğünden geldiği bilinmektedir [3]. Doğal sakız reçinesinin getirdiği kazanç, adanın ticari önemini artırmış ve adanın Cenevizliler ve Venedikliler tarafından ele geçirilmesine yol açmıştır. Cenevizliler zamanında (1346-1566) 7 kilo kadar sakız reçinesi çalan kişilerin burun ve kulak gibi organları kesilmekte, 25- 50 kilo arasında çalan kişiler ise bir el veya bacak ile bir gözünü kaybederdi. 50 kilodan fazla çalınması durumunda ise idam cezası verilirdi. Aynı cezaya çalanlar kadar, alıcılarda maruz kalırdı ayrıca bu konuda bilgi verenlere de ödül verilirdi. Daha sonra, 1566‘ da Türkler sakız adasını ele geçirdiler. Bu dönemde özellikle doğal sakız reçinesi üreten köyler, Sakız Adası'nın diğer köylerine göre daha da zenginleşmişlerdi. Bu bağlamda mastik köyleri koruma altına alındı ve sahiplerine vergiden muafiyet gibi özel ayrıcalıklar verildi [4].

    3.2 Sakız ağacı’nın Dünya’da ve ülkemizde yayılışı
    Sakız ağaçları Dünya‘da Akdeniz ikliminin hâkim olduğu tüm kıyı kesimlerinde hatta belli bir yüksekliğe kadar iç kesimlerde doğal olarak yetişmektedir [5]. Dünya üzerinde, Güneybatı ve Güneydoğu Avrupa, Batı Asya, Kuzey Afrika, Avrupa ve Kuzey Afrika‘ya yakın birçok ada ve adacıklara (Makronezya) yayıldığı bildirilmiştir [6]. Akdeniz Bölgesi‘nde, Portekiz, İspanya (Baleardahil), Fransa (Korsika dâhil), İtalya (Sardinya ve Sicilya dâhil), Hırvatistan, Bosna Hersek, Sırbistan, Arnavutluk, Yunanistan (Girit dâhil), Kıbrıs, Türkiye, Suriye, Lübnan, Libya, Tunus, Cezayir ve Fas‘ta bulunmaktadır. Deniz seviyesinden 200 m yükseltilere kadar çıkabilen bu bitkiye İstanbul Burgaz Ada, İzmir, Ankara İncesu, Kayseri, Muğla, Marmaris, Kuşadası, Datça, Antalya Kemer, İçel, Tarsus, Ulaş, Seyhan ve Hatay yörelerinde rastlanmıştır [7].

    3.3 Sakız ağacının kökeni ve sistematiği
    Ege ve Akdeniz Bölgesi‘nin doğal bir bitki örtüsü olan P. lentiscus L., Sapindales takımının Anacardiaceae (Sumakgiller) familyasından Pistacia cinsine dahildir. Aynı familyanın diğer önemli üyelerini ise; P. atlantica Desf. (çitlenbik), P. terebinthus L. (melengiç) ve P. vera L. (antepfıstığı) oluşturmaktadır. Ancak, P. lentiscus L. özellikle Akdeniz ve Ortadoğu bölgesinde Pistacia cinsinde bulunan diğer türlerden (P. atlantica Desf., P. palaestina Boiss., P. terebinthus L. ve P. khinjuk Stocks) her dem yeşil olması ile kolaylıkla ayırt edilebilir. Pistacia cinsinin kökeninin

    Orta Asya olduğuna inanılır [8, 9]. Pistacia‘nın iki gen merkezi tanımlanmıştır. Birincisi Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa‘nın Akdeniz bölgelerini, ikincisi ise Batı ve Orta Asya‘yı içerir [10,11]. Cinsin türleri Kuzey Afrika‘dan Filipinler ile Teksas‘tan Nikaragura‘ya kadar doğal olarak meydana gelir [12]. Bu önemli tür için sınırlı sayıda sistematik çalışma yapılmıştır.
    P. terebinthus L. ve P. vera L., Terebinthus seksiyonunun altında sınıflandırılmasına rağmen, önceleri P. lentiscus, Lentiscus adıyla farklı bir cins olarak düşünülmüş, ancak cins, ilk olarak Linnaeus tarafından tanımlamıştır. Species Plantarum’da [13] Pistacia cinsine ait altı türü sınıflandırmıştır, bunlar sırasıyla: P. lentiscus, P. narbonensis, P. si-maruba, P. terebinthus, P. trifolia ve P. vera’dır. Pistacia narbonensis ve P. trifolia, P. vera‘nın sinonimleridir. Bu çalışmaların ilki Zohary [14] tarafından yapılmıştır. Zohary, Pistacia cinsini morfolojik karakterlerine (yaprak özellikleri ve fıstık morfolojisi) göre 4 bölüm ve toplam 11 türe ayırmıştır [14, 16].

    1. Lentiscella Zoh.: P. mexicana HBK ve P. texana Swingle.
    2. Eu- Lentiscus Zoh.: P. lentiscus L., P. weinmannifolia Poisson ve P. saportae

    Burnat.

    1. Butmela Zoh.: P. atlantica Desf.
    2. Eu-Terebinthus: P. vera L., P. Khinjuk Stocks, P. terebinthus L., P.palaestine Boiss ve P. chinensis Bge.

    Pistacia cinsinin sistematiği ile ilgili en güncel çalışma ise, Al-Saghir [12] tarafından yapılmıştır. Cinsin13 taksondan meydana geldiği, 10 tür ve 5 alt tür içerdiği ve iki seksiyondan oluştuğunu bildirmiştir:

    1. Pistacia: Pistacia atlantica Desf., Pistacia chinensis Bunge, Pistacia eurycarpa

    Yalt., Pistacia khinjuk Stocks, Pistacia terebinthus L., Pistacia vera L.,

    1. Lentiscella: Pistacia lentiscus L., Pistacia mexicana Humb., Pistacia weinmannifolia

    J. Poiss. ExFranch.


    3.4. Sakız ağacının morfolojik özellikleri
    Kök: P. lentiscus L., genç dönemde kazık kök ve birçok yan kök ile karakteristiktir. Olgun dönemde, yan kökler oldukça genişler ve saçaklar oluşturur [15].

    Gövde: Sakız ağacı, genellikle çalı veya ağaççık formunda gelişen, 1-3 m‘ye kadar boylanabilen hatta bazen 6 m yüksekliğinde olabilen bir bitkidir (Şekil 1.1). Doğal sakız ağacının gövdesi düz değildir. Gençken açık gri renkte, ileri yaşlarında kül karası rengindedir. Çam ağaçlarında olduğu gibi gövdeden ayrılması zor olan "riknides" adıyla anılan çizgilerle kaplıdır ve pürüzlüdür [17].



    Şekil 1.1: Sakız ağacının gövde görünüşü.


    Çiçek: Dioik bir tür olan sakız ağacında, periant içermeyen çiçekler 1 yıllık sürgünlerin yaprak koltuklarında gelişir. Sakız ağacında çiçeklenme mart-nisan aylarında gerçekleşmekte ve çok sayıda çiçek üretimi söz konusu olmaktadır. Çiçekleri küçük, kırmızımsıdır ve çiçek salkımı halinde kümelenmiştir. Erkek çiçekler 1-2.5 cm uzunlukta bileşik salkımlar, dişi çiçekler ise 1-3 cm uzunlukta seyrek dallanmış salkımlar halindedir. Diğer Pistacia türlerinin aksine, sakız ağacında bulunan çiçek salkımı ana eksen üzerinde kısalma eğiliminde olduğu için sekonder salkım dalları yaprak ekseni üzerinde hemen hemen bir noktadan çıkarak, çiçekler küçük bir demet şeklini altı hafta sonra çiçeklenme gözlenir [18].
    Meyveler: 4-7 mm çapında, yuvarlak-basık ve sivri uçlu, başlangıçta kırmızı, olgunlaştığında ise siyah renktedir (Şekil 1.2). Drupa tipi olan meyveler, etli-sulu bir mezokarp ile kemiksi bir endokarpa sahiptir. Meyveler ekim sonu ile aralık ayı ortasına kadar olgunlaşmaktadır [19,20]. Sakız Adası‘ndaki kültür formlarının varyeteden ziyade, uzun yıllar verime göre selekte edilmiş bir çeşit olduğunu belirtmektedir. Bazı araştırmacılar fazla ve iyi kalitede reçine elde edilebilen bitki olarak sadece Sakız Adası‘ndaki ―Chia‖ varyetesinden bahsetmektedir. Oysa Bailey [21], varyete veya form farklılığının ötesinde Anacardiaceae familyasına dâhil türlerin benzer nitelikte reçine verdiğini belirtmektedir. P. lentiscus L. bitkileri ağaç formuna dönüştükten sonra salgıladığı reçineden yararlanılabilir. Meyveler sonbaharda olgunlaşır [18].

    Şekil 1.2: Olgunlaşmamış (A) ve olgun meyve görünüşü(B)
    Yaprak: Yapraklar genellikle 2-4, nadiren de 5-7 çift yaprakçıktan oluşur ve hiçbir zaman terminal yaprakçık taşımaz. Sakız ağacında, bileşik yaprak ekseninde bulunan kanatçıklar çok karakteristiktir (Çizelge1.1). Yaprakları gövdeye bağlı dal üzerinde 2-12 adet dikdörtgen, mızraksı veya oval biçimindedir. Yaprakçıklar yumurtamsı, mızrak, eliptik, küt veya dikenimsi uçlu gibi formlar gösterir ve tüysüzdür. Yaprakçık uçları genelde keskin bir noktayla sonlanır [7]. Aynı bitki, vejetasyonun farklı dönemlerinde farklı yaprak şekli gösterebilmektedir. Hatta bir bitkinin alt yaprakları ile üstteki yaprakları dahi farklı olabilmektedir. Budama yapılarak terbiye edilen bitkinin de yaprak şekli değişmektedir [19]. Sakız ağacı, cins içinde en kalın yaprakçıklara sahip olan türdür. Yaprak boyutu ve şekilleri ile yaprakçık sayısı açısından geniş bir varyasyona sahip olan türün erkek ve dişi bireyleri de yaprak formu açısından değişiklik gösterir [22].

    Çizelge 1.1: Pistacia lentiscus L.‘nin erkek ve dişi yaprak morfolojileri
    ERKEK DİŞİ
    Yaprakçık sayısı 4-4-2-2-4-6-4-6
    5-3-4-3-4-4-4-6
    6-6-4-4-4
    6-4-6-4-6-6
    Yaprak yapısı Genellikle paripinnat 1-3 Yaprakçıklı Nadiren imparipinnat (3 veya 5 yaprakçıklı)
    Yaprakçıklar eşit büyüklükte
    Genellikle paripinnat 2-3 Yaprakçıklı
    (Nadiren 1 çift 3 yaprakçıklı) Yaprakçıklar eşit büyüklükte
    Yaprak ekseni Eksen Yaprak ekseni belirgin alt kısımda dar kanatlı, üst kısımda belirgin kanatlı
    1-3 cm uzunlukta Eksen çıkıntısız
    Petiol kanatlı 2.5-4.5 cm
    Eksen çıkıntısız veya mukrolu
    Yaprakçıklar Sapsız ovat, nadiren eliptik Damarlar pinnat Sapsız dar eliptik Damarlanma pinnat
    Yaprakçık uçları Kör uçlu Hafifçe girintili Kamamsı kısa Mukronat
    *Yaprak morfolojisi Prof. Dr. A.Selçuk ERTEKİN tarafından yapılmıştır.

    Erkek ağacın yaprak yapısı: Genellikle paripinnat, 1-3 çift yaprakçıklı, nadiren imparipinnat (3 veya 5 yaprakçıklı), yaprakçıklar eş büyüklükte, yaprak ekseni belirgin alt kısımda dar kanatlı, üst kısımda belirgin kanatlı, 1-3 cm uzunlukta, eksen çıkıntısız, yaprakçıklarda damarlar pinnat, sapsız oval, nadiren eliptik, yaprak uçları kör uçlu, hafifçe girintilidir. Erkek ağaçlar stres yokluğunda dişi ağaçlara göre daha yüksek fotosentetik kapasite sergilerken, kuraklık stresinde eşdeğer oranda fotosentetik kapasite ve düşük su kullanım etkinliği gösterirler [23].

    Dişi ağacın yaprak yapısı: Genellikle paripinnat 2-3 yaprakçıklı (nadiren 1 çift 3 yaprakçıklı), yaprakçıklar eşit büyüklüktedir. Eksen kanatlı, 2.5-4.5 cm, çıkıntısız veya mukroludur. Yaprakçıklar sapsız, dar eliptik ve damarlanma pinnattır. Yaprakçık uçları kamamsı, kısa ve mukronattır.

    Tohum: Kromozom sayısı 2n=24‘tür [14]. Tohumlar olgunlaşma döneminde yuvarlak ve düz yüzeylidirler (Şekil 1.3). Tohumlar ekim-kasım ayları arasında toplanabilir [6]. Sakız ağacının, çok sayıda çiçek ve meyve üretmesine karşın yaşayan tohum içeren meyve sayısı çok az olmaktadır. Çiçeklerin büyük kısmı meyve oluşturamamakta ve oluşan meyvelerin önemli bir kısmında ise tohum bulunmamaktadır [18]. Kırmızımsı veya beyaz meyvelerin toplanmasından kaçınılmalıdır çünkü bu meyvelerde embriyo gelişmemiş veya partenokarpiktir [24]. Bu nedenle, siyah meyvelerin içerdiği tohumların çimlenme oranı daha yüksek olduğu için hasat sırasında bunların tercih edilmesi gerekmektedir [26]. Tohumların çimlenmesi epigeiktir. Buna karşın, tüm diğer Pistacia türlerinde çimlenme hipogeiktir. Ayrıca tohum içeren meyvelerin üretimi tek bir populasyondaki bitkilerde bile değişiklik göstermektedir [18, 26].


    Şekil 1.3: Ekzokarpından izole edilmiş tohumlar.
    Sakız reçinesi: Sakız reçinesi, sakız ağacının gövdesinde yapılan çiziklerden damlacıklar halinde sızan aromatik bir bileşiktir (Şekil 1.4). Genellikle bitki kendini korumak amacıyla bu reçineyi salgılar. Erkek bitkilerin sakız üretim potansiyelinin dişilerden fazla olduğu rapor edilmiştir [2].‗Trapezi‘ veya ‗masa‘ denilen beyaz kil, hasat zamanı yere düşen sakızı temiz ve şeffaf tutmak için ağacın altına serpilir. Ağaç altındaki alan düzgün bir süpürge ile süpürülerek sakız toplanır ve çuvallanır. Ağustos ve eylül ayları olmak üzere yılda iki defa hasat alınır. Hasat süresince yağmurun yağması sakızı bozulabilir ya da aşındırabilir veya sakızın taze olması durumunda yağmur suyuyla karışıp farklı renklere dönüşmesine neden olur. Sakız reçinesinin kalitesi rengine göre değişir. Daha temiz ve şeffaf sakız daha kalitelidir ve okside olduğunda sararır. Şeffaf, cam boncuk gibi olan sakız, en kaliteli olandır. Sakızın depolama süresi uzadıkça önce beyaza sonra sarıya döner. Sakıza A, B ve C dereceleri verilir. Sakız reçinesinin üretimi ağaç 5 veya 6 yıllık olduğu zaman başlanır ancak maksimum sakız verimi için ağaçların 12 yılın üzerinde olması gerekir [4]. Gün ışığının doğrudan gövdeye yansıması ve ısıtması mastik oluşumunun artmasında önemli bir rol oynamaktadır [27].

    3.5 Sakız ağacının tıbbi özellikleri
    Sakız ağacının toprak üstü kısımları, idrar söktürücü özelliklerinden dolayı uyarıcı olarak kullanılmasının yanı sıra hipertansiyon, öksürük, boğaz ağrıları, ekzama, karın ağrısı, böbrek taşları ve sarılık tedavisinde kullanılmıştır [28,29]. Yapraklardan ve ince dallardan elde edilen yağ bakterilere karşı vasat bir etkinlik gösterip ve mantara karşı tamamen etkisiz kalmasına rağmen, sakız reçinesinin uçucu yağı mikroorganizmalara ve mantara karşı çok etkili olduğunu kanıtlamıştır [30]. Gallik asit ve onun türevlerinin varlığı, meyvelerdeki 1,2, 3, 4, 6-pentagalloylglukoz, K562 hücre sırasındaki H2O2‘nun sebep olduğu ağız peroksidasyonuna karşı koruyucu bir rol oynadığı belirlenmiştir [31].P.lentiscus L.‘nin fenolik bileşiklerinin önemli derecede antimikrobiyal aktivite, özelliklede antifungal etki gösterdiği rapor edilmiştir [32]. Dahası, incelenen özler, in vitro ortamda süperoksit anyonlar için yüksek derecede azaltıcı ve işe yarar olanları toplayıcı bir etkinlik göstermektedir. Güçlü bir antifungal aktivite ve zayıf bir antibakteriyal etkinlik gözlenmiştir. Ayrıca süperoksit anyonlarında yüksek derecede azaltıcı bir güç kapasitesi ve zayıf bir toplayıcı aktivite göstermişlerdir.

    Sakız yağı, kaspaz-3 aktivitesinin yükselmesi ve damar endotelyal büyüme etkisinin yayılması eşliğinde, insanlardaki lösemi K562 hücrelerinin çoğalmasını önemli ölçüde engellemiştir [33]. P.lentiscus L. yağı alkalen fosfataz, aspartat transaminaz ve üre örneklerinde olduğu gibi civa zehirlenmesine karşı korumada kısmen yardımcı olabilir ve ayrıca güvenilir doğal bir besin kaynağı olarak kabul edilebilir, en azından toplam kolesterol ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterolü normal değerlerinde tutarak bunu sağlayabilir [34]. Sakız reçinesinin yararlı iyileştirici özellikleri eski zamanlardan beri bilinmektedir [35]. Dioscorides Pedanius, ‗De materia medica‘ adlı makalesinde sakız reçinesinin sindirme sürecini olumlu bir şekilde etkilediğini ve ek olarak kozmetik özelliklere ve diş için yararlı etkilere sahip olduğunu ifade etmiştir [36]. Klinik araştırmalar ilk olarak sakız reçinesinin gastrik ve duedonal ülsere karşı etkili olduğunu ortaya koymuştur [37, 38]. Sakız reçinesininin vitro ortamda Helicobacter pylori‘ye karşı öldürücü olduğu kanıtlanmıştır [39,40]. Ancak, son araştırmalar sakız reçinesinin insanlardaki H.pylori‘yi in vivo ortamda yok edemediğini göstermiştir [41,42]. Sakız ağacının sakız reçinesi in vitro ortamdaki HCT116 insan kolon kanseri hücrelerinin çoğalmasını engellediği ve bu hücrelerin ölümünü başlatan bileşimleri içerdiği bilinmektedir [43]. Pistacia lentiscus L.‘da geleneksel olarak özellikle göğüs, karaciğer, mide, dalak, rahim tümörleri üzerinde bir anti kanser öğesi olarak kabul edilmiştir [44]. Sakız, androjen-duyarlı hücrelerindeki androjen alıcının boşaltılmasını önemli ölçüde engellemiştir [45]. Sakız reçinesi beyaz kan hücreleri lenfositlerince ifade edilen gizli sinyalleme molekülleri olan sitokininlerin bir grubu olan interlökin-6 (IL-6) etkinlik endeksi ile plazma seviyelerini ve aktif Crohn hastalığı taşıyan hastalardaki C-reaktif proteini önemli ölçüde azalttığı ortaya çıkmıştır [46]. P. lentiscus L. kalp damar hastalıkları ile karaciğer hasarlarına karşı önleyicidir. İn vitro ortamda insan LDL oksitlenmesini engeller [47] ve triterpenler sayesinde, antioksidan/antiatrojenik etki sağlamak için periferal mononükleer kan hücrelerinde hareket eder [48].

    3.6.Sakız ağacının ekonomik önemi
    Sakız ağacı M.Ö birçok medeniyet tarafından başta reçinesi olmak üzere meyvesi, yaprakları ve kimyasal bileşenlerinden dolayı değişik amaçlar için kullanılmıştır. Önemli bir ekonomik değere sahip olan sakız ağacından ticari sakız reçinesi üretimi ne yazık ki bugün sadece Yunanistan‘ın Sakız Adası‘nda gerçekleştirilmekte ve üretilen sakız ihraç edilerek milyonlarca dolar ülke ekonomisine gelir sağlanmaktadır. Sakız Adası‘ndan her türlü bitkisel materyalin ada dışına çıkarılması kesinlikle yasaklanmıştır. Yetiştiricilik, üretim ve pazarlama etkinlikleri Sakız Adası'ndaki üreticiler birliğinin kontrolü altındadır. Buna ek olarak, Avrupa Birliği‘nin ilgili kurumları tarafından Sakız Adasının sakız ağacı yetiştiriciliğinin yapıldığı alanlar tamamen koruma altına alınmış ve sakız üretiminin devamlı arttırılması için de gerekli maddi destekler sağlanmaktadır. Sakız Adasında üretilen sakız reçinesi 50 ülkeye ihraç edilmektedir. En büyük alıcı ülke ise Suudi Arabistan‘dır [49]. Ülkemizde ise sayıca Çeşme ve çevresinde 200 civarında yaşlı ağaçtan amatör şekilde yapılan 3-5 kg‘lık üretim mevcuttur [16]. 2009 verilerine göre Türkiye‘nin yıllık sakız reçinesi gereksinimi yaklaşık olarak 18 ton civarındadır. Bu ihtiyaç, 2008 yılında 8 tonu ithal edilerek, TEMA‘ya göre 10 tonu da kaçak olarak ülkemize sokularak temin edilmektedir [50]. Sakız ağacı kullanım alanları çok geniş olduğundan oldukça ekonomik bir bitkidir. Bu kullanım alanlarını genel olarak dört gruba ayırabiliriz; (1)

    ilaç sanayisinde, (2) gıda sanayisinde, (3) kimya endüstrisinde ve (4) diğer kullanım alanları.

    İlaç sanayisinde: İlaç firmaları, mastiksi tablet ve kapsüllerin, kendiliğinden absorbe olan ameliyat iplerinin üretiminde ve yara bandajlarında kullanmaktadır [2]. Merhem ve diş macunu yapımında mastik sakızı kullanılmaktadır. Ağız hijyenitesi için antiseptik olarak diş macunlarında mastik sakızı kullanılmaktadır [51]. Atina Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde yapılan bir çalışmada da mastik ve sakız ağacı yağının, önemli bir antibakteriyel ve fungusidal etkiye sahip olduğu saptanmıştır [52].

    Gıda sanayisinde: Mastik sakızı gıda sanayinde de yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Hazır çorbada koruyucu olarak kullanılır [2]. Tatlandırıcı olarak keklerde, dondurmalarda, sütlü tatlılarda, alkollü içkilerin üretiminde özellikle likör ve uzo üretiminde mastik geniş ölçüde kullanılmaktadır. Mastik sakızı aynı zamanda baharat ve değişik soslara kıvam vermek için de kullanılır. Kıbrıs ve Suudi Arabistan‘da baharat olarak yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Lübnan ve Suriye‘de ev kadınlarının yapmış olduğu geleneksel peynirde mastik kokusu ve tadı bulunur. Yunanlıların festival ekmeklerinin temel içeriği mastiktir. Mastik reçinesi sütlü tatlıların ana bileşeni olup, bunların açık beyaz renkte olmasını sağlamaktadır [51]. Meyvelerinden yenilebilen yağ üretilmekte ve bu yağ doymamış yağ asitleri olan oleik ve linoleik asit bakımından zengin olması bakımından son zamanlarda dikkat çekmektedir [53].

    Kimya endüstrisinde: Kozmetik ürünlerde, verniklemede, resim boyalarında mastik sakızı kullanılmaktadır [54]. Sakız reçinesinin kimyasal analizi sonucu, mastikte % 1-3 arasında mastik yağı, %4 oranında a ve b mastisinik asit, % 0.5 mastikhonik asit, % 20 a-mastikonik asit, % 18 b-mastikonik asit, % 30 a-mastik rezinesi ve % 20 b-mastik rezinesi bulunmuştur [51]. Sakız reçinesi, % 1-3 oranında uçucu yağ içerir. Sakız bitkisinin yapraklarından da % 0,8 oranında uçucu yağ elde edilebilir. Bu uçucu yağın en önemli bileşenleri alfa pinen, mirsen, beta karyofillen, limonen, anetol ve alfa humulen‘dir [19]. Mastikten elde edilen uçucu yağ bileşenleri çoğunlukla monoterpenik ve seskiterpenik yapıdadır. Monoterpenler sekrolitik, ekspektoran, sedatif ve tonik etkileriyle bilinirler. Seskiterpenler, yapıdaki fonksiyonel gruba bağlı olarak değişkenlik göstermekle birlikte, anti enflamasyon etki gösterirler [2]. Saç kepeklenmesine karşı buttum sabununun yapımında kullanılmaktadır [55].

    Diğer kullanım alanları: Sakız ağacı Meksika‘da süs bitkisi olarak kullanılmaktadır ve çok değerlidir. Özellikle şehir yerleşim alanlarında bulunmaktadır ve uygun iklim özelliklerinin olmadığı yaz aylarında bile yaşamını sürdürebilmektedir. Dekoratif görünümü ve hoş kokusu nedeni ile bahçe düzenlemesinde de kullanılabilir. Toprağı örtmesi nedeni ile toprak erozyonunu da önlemektedir. Kökler 20–25 metre derinliğe kadar uzanabilir. Bu nedenle, kuraklığa dayanıklılık bakımından incir ve zeytine göre daha güçlüdür. Arazi yangını gibi kötü koşullarda bile kısa sürede yeniden rejenere olabilir. 3.7 Sakız ağacının çoğaltımı

    3.7.1 Geleneksel metotlar

    Sakız ağacının geleneksel çoğaltımı:

    1. tohumların çimlendirilmesi,


    1. çeliklerin köklendirilmesi ve


    1. aşılama yöntemleri ile gerçekleştirilmektedir.

    3.7.1.1 Tohumdan fidan üretimi


    Sakız ağacında Pistacia cinsine dahil diğer türler gibi rüzgarla tozlaşma olmaktadır [56]. Bu nedenle dişi bitkiler kolaylıkla yabancı tozlaşma yapmaktadır. Tohumdan gelişen bitkiden uzun yıllar sonra sakız alınabilmekte ve bu ağaçlarda sakız verimi, türün dioik olması nedeniyle ağacın geliştiği tohumun genotipik özelliklerine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ayrıca, partenokarpi ve ovaryumun gelişmemesi gibi döllenme problemlerinden dolayı genotipler arasında tohumların çimlenme oranları da farklı olur [57]. Sakız ağacı çok sayıda çiçek ve meyve oluşturmaktadır. Ancak canlı tohum içeren meyve sayısı çok azdır ve meyvelerin içi çoğunlukla boş olduğundan tohum bulunmamaktadır [18]. Farklı renklerdeki meyvelerde yapılan araştırmalar [24,25], kırmızı veya yeşilimsi beyaz meyvelerde embriyonun gelişmemiş veya partenokarpik olduğunu göstermiştir. Kırmızı ve beyaz meyvelerin aksine siyah meyvelerin içerdiği tohumların canlılık oranı göreceli olarak daha yüksektir ve bu nedenle tohumların siyahlaştıktan sonra hasat edilmesi çimlenme oranını artırmaktadır [26].
    3.7.1.2. Çelikle fidan üretimi

    Sakızın fidan ile üretimi geleneksel olarak 40-50 santimetrelik dal çeliklerinin şubat ve mart aylarında dikilmesi ya da daldırma suretiyle olmaktadır [58]. Özellikle kalın dallardan hazırlanan çelikler bu aylarda araziye dikilmektedir. Çelik ile üretimde köklenmede başarının düşük olduğu görülmüştür [20, 59]. Bu konuda İsfendiyaroğlu [60] tarafından yapılan çalışma, sakız ağacının bir yıllık sürgünlerden hazırlanan çeliklerinde, değişik hormon karışımları ile muamele edildiğinde köklenme görüldüğü ve köklenmenin şubat ayında alınan çeliklerde en yüksek, diğer aylarda ise daha düşük olduğunu rapor etmiştir. Ayrıca, araziye ekimde kullanılabilecek fazla sakız veren seçkin ağaç sayısı az olduğu için ana bitkiden alınabilecek çelik sayısı da sınırlı olmaktadır. Her ne kadar, son zamanlarda çelikle çoğaltılmasında bazı ümit verici bulgular elde edilmişse de [61], çeliklerden düşük oranda adventif kök gelişiminden dolayı, bitkinin vejetatif olarak çoğaltılmasında halen zorluklar bulunmaktadır [62]. Sakız ağacının geleneksel çoğaltım yöntemi, kalın dallardan hazırlanan odun çeliklerinin kış aylarında doğrudan bahçe tesis edilecek araziye dikilmesine dayanmaktadır [63]. Ancak bu yöntemle hem köklenme uzun sürmekte hem de başarı oranı düşük olmaktadır. Çeliklerle vejetatif çoğaltımı in vitro ortamda çalışan Mascarello ve ark. [62] köklenme oranının düşük olduğunu ve in vivo ortama adapte olan bitki sayısının da düşük olduğunu rapor etmiş ancak çalışmada köklenme
    yüzdesine ait kantitatif bulgular sunulmamıştır. Bununla birlikte İsfendiyaroğlu [61], kontrollü koşullar altında şubat ayında alınan yapraklı odun çeliklerinin 20 mg/l-1 indol butürik asit (IBA) uygulaması ile % 45 köklenme sağladığını rapor etmiştir. Bir yıl içerisinde 11 farklı tarihte alınan çeliklerde ikinci en yüksek köklenme oranı ise, % 29 ile mart ayında elde edildiği bildirilmiştir. Bu çalışma sonucu üretilen fidanların bahçe performansları ile ilgili herhangi bir sonuç verilmemiştir. Son zamanlarda çeliklerin köklenmesinde elde edilen sonuçlar umut verici olsa da, sakız ağacı in vivo vejetatif yöntemlerle çoğaltımı sonucunda oluşan bitkiler çalı formu kazanmasından dolayı bu
    çalı formundaki ağaçların da ağaç formuna dönüştürülmesi gerekmektedir. Sakız ağacı çoğaltımı için kullanılan bu geleneksel yöntemlerle kurulan az sayıdaki sakız bahçelerinden elde edilen ürünler talepleri karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Bu

    nedenle var olan çoğaltım teknikleri, biyoteknolojik çoğaltım yöntemleri ile desteklenmelidir. 3.7.1.3. Aşılama ile fidan üretimi

    Sakız ağacının gerek çöğür, gerekse doğadaki yabani formlar üzerine aşılanmasına yönelik çalışmalarda da başarı sağlanamamıştır [56, 59]. Sakız ağacı aşıyla çoğaltılamayan bir tür olarak düşünülmektedir. Pistacia cinsinin ortak özelliğinin dokularında zamk (mastik) salgı maddesinin bulunması ve salgı kanallarının kabuğun odun dokusuna yakın floem kısmında yer alması [58, 59], aşılama çalışmalarını olumsuz etkilemektedir. Dolayısıyla aşılama esnasında yapılan en küçük yaralama neticesinde sakız salgısı oluşmakta, anaçla aşı gözü arasını doldurarak aşının tutmasını engellemektedir. Özellikle fenolik maddelerin oksidasyonu sonucunda nekrotik tabakalar oluşmakta ve bunlar kambiyal geçişi engelleyerek aşı başarısını düşürmektedir [63]. Bu nedenle, derin yapılan yarıkların ve kalem aşılarının sakız ağacında aşı tutmasını engellediği ve aşılama esnasında buna dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sakız ağacı gibi yine bir Pistacia türü olan antepfıstığının (P. vera L.) çöğürü üzerine veya yabani Pistacia'ların üzerine aşılanması çalışmalarından çok başarılı sonuçlar rapor edilmiştir [64, 65]. Son zamanlarda rapor edilen bir çalışmada sakız ağacı çeliklerinin antepfıstığının dört türünün in vitro çimlendirilmiş tohumlarının anaç olarak kullanıldığı bir çalışmada hiçbir uyumsuzluk sorunu gözlenmemiştir [66]. Bu çalışmada özellikle P. vera L. ve P.khinjuk Stocks türlerinin 2 haftalık bir sürede aşı kalınlığına geldiği ve % 100 aşı tutma başarısı gösterdiği rapor edilmiştir [67]. Tohumdan yetişen fidanlarda genetik açılım söz konusu olduğundan verimli sakız üretimi için erkek veya dişi ağaçların mutlaka üstün nitelikli standart kültür çeşitleri ile aşılanması gerekmektedir. Ancak fenolik madde salgılayan ağaçlarda genel olarak aşılama başarısını aşılama zamanı ve yöntemi etkilemektedir. Yılın farklı mevsimlerine bağlı olarak değişim gösteren bu maddelerin azlığı ya da çokluğu başarıyı etkilemektedir. Bunların yanı sıra anaç ve kalemin fizyolojik koşulları, hatta bitki büyüme düzenleyiciler aşı başarısını etkileyebilmektedir. Başarıyı etkileyen bir diğer etken de aşılama yöntemidir. Aşılamada temel husus, anaç ve kalemin kambiyum tabakalarının birbiri üstüne gelecek şekilde yerleştirilmesi ve işlemin kambiyumun en aktif olduğu zaman yapılmasıdır. Özellikle sakız gibi salgı veren anaç ve kalemlerde aşının yöntemi önem kazanmakta, aşılama için yapılacak kesimler önem taşımaktadır. Türlere göre; denenen aşı yöntemlerinden bazıları daha iyi sonuç vermektedir. Bunda, açılan kesim yaralarının kaynaşmasının ve anaç ile kalemin kambiyumlarının çakışmasının rolü büyüktür. Örneğin, kabuk aşılarında bazen epidermis tabakaları arasında boşluk kalabilmekte ve aşı başarısı düşmektedir [16]. Sakız ağacı ile aynı cins olan antep fıstığı aşılama çalışmalarında mevsimler ve yapılan aşı yöntemleri arasında farklılıklar bulunmuştur [68˗71]. Ancak yine de Acar [59], sakızda yaşlı gövdeleri yenilemek ve yabani sakız çalılarını değerlendirmek için yapılan aşı denemelerinden herhangi bir sonuç alınamadığından söz etmektedir. Bugün sakız üreticiliği ekonomik önemini yitirmiş ve mevcut ağaç varlığı da yok olma tehlikesi altına girmiştir. Bununla birlikte, son zamanlarda ürüne olan talep artışına bağlı olarak, sakız ağacı kültürünün yeniden canlandırılmasına yönelik girişimlerin olduğu gözlenmektedir. Bu girişimler, yörede bulunan eski plantasyonların yenilenmesi veya yaygınlaştırılması için yeterli miktar ve kalitede fidan üretiminin gerekliliğini gündeme getirmiştir. Aslında İzmir‘in, Çeşme ve Alaçatı ilçelerinde bulunan sakız ağacı potansiyeli, Sakız Adası‘ndan bulunandan daha fazladır ancak bu adı geçen yerlerde bulunan sakız ağaçları, üretim yapılamayan ağaç ya da ağaçtan çok bozuk nitelikte çalı formundadır. Bu nedenle 2008 yılında, Falım sakızları (Cadbury) ve TEMA Vakfı tarafından ―Bozuk Sakız Ağacı Rehabilitasyonu Projesi‖ başlatılmıştır. Bu proje kapsamında İzmir Gülbahçe‘de, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü araştırma sahasında bulunan sakız ağaçlarının aşılanması yoluyla sakız reçinesi üretiminin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. İlgili proje kapsamında bu araştırma sahasında bulunan 17.867 adet bozuk sakız ağacının iyileştirilmesi ve aşılanması ayrıca, 5.956 adet aşılı sakız fidanı dikimi gerçekleştirilmesi planlanmıştır [72].

    3.7.2. Biyoteknolojik metotlar (Doku kültürü teknikleri)
    Biyoteknoloji; hücre ve doku kültürü, moleküler biyoloji, mikrobiyoloji, genetik, fizyoloji ve biyokimya gibi doğa bilimlerinin yanısıra makine mühendisliği, elektrik- elektronik mühendisliği ve bilgisayar mühendisliği gibi mühendislik dallarından yararlanarak, teknolojisiyle bitki, hayvan ve mikroorganizmaları geliştirmek, doğal olarak var olmayan veya ihtiyacımız kadar üretilemeyen yeni ve az bulunan maddeler elde etmek için kullanılan teknolojilerin bütünüdür. Biyoteknoloji uygulamaları; mikrobiyoloji, biyokimya, moleküler biyoloji, hücre biyolojisi, immünoloji, protein mühendisliği, enzimoloji ve biyoproses teknolojileri gibi farklı alanları bünyesinde toplar. Bu nedenle de biyoteknoloji birçok bilimsel disiplinle karşılıklı ilişki içinde gelişir. Biyoteknolojinin en önemli uygulama alanlarından birisi de bitki biyoteknolojisidir. Bugün bitki biyoteknolojisinin ticari olarak kullanımını iki ana başlık altında toplayabiliriz [73]:

    1. Bitkilerin özelliklerinin iyileştirilerek çoğaltılması veya klonlanması
    2. Farmasötik sanayi için hammadde üretimi.
      Bitki özelliklerinin iyileştirilerek çoğaltılmasında, çoğu 1960 ve 1970‘li yıllarda kurulmuş bitki doku kültürü laboratuvarının da uyguladıkları doku kültürü teknikleridir. Doku kültürü, bitkiden izole edilen doku (eksplant) parçasını yapay besi ortamında süresiz yaşatma tekniğidir. Hücre ve dokular bölünerek kök, yaprak, sürgün, embriyo ve tam bitki geliştirirler. Sakız ağacı üzerine yapılan in vitro çalışmalar günümüze kadar çok sınırlı sayıdadır.

    Pistacia cinsinde yapılan mikroçoğaltım çalışmalarının çoğu ekonomik değeri nedeniyle P. vera L.‘da yapılmış olsa da bazı Pistacia türleri üzerine de in vitro kültürlerin başlatılması ve optimizasyon çalışmaları mevcuttur (Çizelge 1.2).
    Çizelge 1.2: Pistacia cinsine ait türlerde yapılan önemli in vitro mikroçoğaltım çalışmaları
    Tür İn vitro
    Sistem
    Sonuç Kaynak
    P. vera L. Su ve Nt* Bitki üretimi Barghchi ve Alderson, 1983
    [74]
    P. vera L. Su Bitki üretimi Onay, 2000 [75]
    P. vera L. Nt Bitki üretimi Özden-Tokatlı ve ark., 2005
    [76]
    P. vera L. Yaprak Bitki üretimi Tilkat ve Onay., 2009 [77]
    P. vera L. Yaprak Çoklu sürgün oluşumu Tilkat ve ark., 2009 [78]
    P. vera L.
    P. khinjuk Stocks
    Su ve Nt Su Bitki Üretimi
    Çoklu sürgün oluşumu
    Tilkat, 2006 [79]
    Barghchi, 1982 [80]
    P. khinjuk Su Bitki üretimi Tilkat ve ark., 2005 [81]
    P. mutica Fischer Su ve Nt Sürgün büyümesi Barghchi, 1982 [80]
    P. atlantica Desf. Su ve Nt Sürgün büyümesi Barghchi, 1982 [80]
    P. palaestina Boiss. Su ve Nt Sürgün büyümesi Barghchi, 1982 [80]
    P. terebinthus L. Nt Çoklu sürgün oluşumu Pontikis, 1984 [82]
    P. terebinthus Nt Sürgün proliferasyonu Gannoun ve ark., 1995 [83]
    P. lentiscus L. Su Sürgün proliferasyonu
    (kararma)
    Fascella ve ark., 2004 [84]

    P. lentiscus L. Su Kararma nedeniyle sürgün proliferasyonu elde
    edilememiştir
    Taşkın ve İnal, 2005 [85]
    P. lentiscus Su Sürgün proliferasyonu (kararma) Mascarello ve ark., 2007 [62]
    P. lentiscus L.
    P.lentiscus
    Su, Nt, Kn
    Su
    Bitki üretimi Bitki üretimi Koç 2011 [86]
    Yıldırım 2012 [87]
    * Su: Sürgün ucu; Nt: Nodal tomurcuk, Kn: kotiledon nodu.

    Çizelge1.2‘de görüldüğü gibi P. lentiscus L.’nin in vitro çoğaltılmasıyla ilgili sadece birkaç ön çalışma rapor edilmiştir [84, 85, 62]. Bu ön çalışmalardan, Fascella ve arkadaşları [84] sakız ağacının çoğaltımında McCown‘nun makro ve mikroelementlerinin [88] kullanımının eksplantlarda oluşan kararmayı azalttığını ancak gövde proliferasyonunun MS [89] besi ortamında daha iyi olduğunu rapor etmişlerdir. Taşkın ve İnal [85], P. lentiscus var Chia‘nın olgun ve genç dokularından alınan apikal sürgün uçlarını farklı hormon derişimlerini içeren MS ve DKW [90] besi ortamlarında kültüre aldıkları çalışmada, alınan materyallerden besi ortamına salınan yoğun fenolik bileşiklerden dolayı eksplantlarda organogenezi gözlemişlerdir. Mascarello ve arkadaşları [62] tarafından yapılan bir başka in vitro çalışmada ise, Pistacia lentiscus L.‘a ait tohum ve genç bitki eksplantlarını kullanmışlar ve tohumların çimlenme oranını arttırmak için çimlenmeyi arttırıcı çeşitli uygulamalar denemişlerdir. Tohumların soğukta tutularak hidrojen klorür (HCI) ile aşındırılmasının ve gibberelik asit (GA3)
    uygulamalarının tohumlarda çimlenme oranını arttırdığını rapor etmişlerdir. Aksenik sürgünlerin in vitro çoğaltımında ise en iyi sürgün proliferasyonunu 0.5 mg/l-1 6-benzil adeninin (BA) sağladığı ve eksplant başına ortalama 3.5 sürgün oluştuğu bildirilmiştir. Gövdelerin köklendirilmesi için ise naftalen asetik asit (NAA) ve IBA‘nın etkileri denenmiş ve 0.5 mg/l-1 NAA içeren besi ortamında çok sayıda uzun köklerin oluştuğu rapor edilmiştir. Son zamanlarda Koç [86] ve Yıldırım [87] tarafından yapılan çalışmalarda juvenil sakız ağacının in vitro mikroçoğaltılması için protokoller tanımlanmıştır. Koç [86] tarafından yapılan çalışmada in vitro koşullarda çimlendirilen bitkiciklerden alınan gövde ucu, nodal tomurcuklar ve kotiledon nodu gibi farklı eksplantlar, farklı sitokinin tip (BA, kinetin, TDZ ve 2-izopentiladenin) ve miktarları (1, 2, 4 mg/l) ve karbon kaynakları (sukroz ve glikoz) içeren çeşitli besi ortamlarına (MS,

    WPM, QL ve DKW) aktarılarak, in vitro proliferasyon optimize edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre 1 mg/l BA ve 30 g/l sukroz içeren MS besi ortamında en yüksek proliferasyon (%71.4) ve eksplant başına en fazla gövde (1.87) nodal tomurcukların rejenerasyonu ile elde edilmiştir.
    İn vivo koşullara transferden dört hafta dört ay ve iki yıl sonra sırasıyla, % 83.3,
    % 96 ve % 100 gibi yüksek oranlarda yaşam canlılığı elde edilmiştir [91]. Bununla birlikte, olgun erkek ve dişi sakız ağaçlarının in vivo zorlanan sürgünlerinden in vitro çoğaltma metodunun geliştirilmesi çalışmalarının devam ettiği rapor edildi.

    4. SONUÇ
    Sakız ağaçları Dünya‘da Akdeniz ikliminin hâkim olduğu tüm kıyı kesimlerinde hatta belli bir yüksekliğe kadar iç kesimlerde doğal olarak yetişmektedir [5]. Sakız ağacı yurdumuzda Ege ve Akdeniz bölgelerindeki maki vejetasyonu içinde yer alan herdem yeşil, çalı formunda ve dioik bir bitkidir [61]. Sakız ağacını ekonomik anlamda önemli kılan, bu bitkiden sakız (mastik) elde edilmesidir. Sakız ağacının geniş yayılış alanına karşın, kültürü çok eski zamanlardan beri sadece Yunanistan'ın Sakız Adası'nın güneyinde yapılmaktadır. Sakız ağacının kültürünün bu kadar dar alanda kalmasında bazı ekolojik faktörlerin belirleyici olduğu bildirilmektedir [20,59,58]. Her sakız ağacının kaliteli ve fazla reçine vermediği bilinmekte ve özellikle erkek ağaçların dişi ağaçlara görece daha fazla reçine verdiği rapor edilmiştir [59]. Sakız üretimi için öncelikle sakız ağaççıklarının ağaç formuna getirilmesi veya sakız veren çeşitle aşılanması gereklidir. Çalı görünümündeki bu ağaççıkların ağaç formuna girmelerini için uzun yıllar gereklidir. Dünyada bugün sadece Yunanistan‘ın Sakız Adası‘nda ticari sakız reçinesi üretimi gerçekleştirilmekte, üretilen reçine ya ham olarak ya da işlenerek değişik ürünlerde katkı maddesi olarak kullanılmak üzere ihraç edilerek milyonlarca dolar gelir ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır. Ülkemizde ise Çeşme yarımadasının belli yörelerinde yeni sakız plantasyonları sakız üretimi yapıldığı bilinmektedir. Ancak son yıllarda artan turizm yatırımları nedeniyle tarım alanları daralmıştır. Sonuçta mevcut ağaç varlığı da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bununla birlikte, son zamanlarda bu; ürüne olan talep artışına bağlı olarak, sakız ağacı kültürünün yeniden canlandırılmasına yönelik girişimler olduğu gözlenmektedir. Bu açıdan, yörede bulunan eski plantasyonların yenilenmesi ve yaygınlaştırılması, yeterli miktar ve kalitede fidan üretimini gündeme getirmiştir. Biyoteknolojik yöntemlerle kaliteli fidan üretimi için Onay ve ark. [91] tarafından tamamlanan TUBİTAK-KBAG 110T941 nolu proje kapsamında organogenezis ve mikroaşılama yöntemleriyle sakız fidanı üretilebileceği rapor edilmiştir. Aslında İzmir‘in kıyı şeridi ilçelerindeki sakız ağacı potansiyeli, Sakız Adası‘ndan daha fazladır. Ancak bu bölgede bitkiler ya üretim yapılamayan ya da terbiye edilmemiş bozuk nitelikte çalı formunda ağaçlardır. Bu nedenle sakız ağaçlarına gereken önemin verilmesi sağlanabilirse ülkemiz sakız ağaçlarını kazanmış olacaktır. Böylece milyonlarca dolar ödenerek ithal edilen tonlarca sakız reçinesi ülkemizde üretilebilecektir. Kurulacak sakızlıklardan yapılacak sakız reçinesi üretimi ile ithalat için verdiğimiz milyonlarca dolar paranın başka yatırım alanlarında kullanılmasına ve kurulacak sakızlıklarda yeni istihdamların oluşmasıyla ülkemiz ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır.

    KAYNAKÇA
    [1] Le Floc‘h E., Nabli M.A. 1983. Programme flore et végétation Tunisiennes. In:Contribution à une étude ethnobotanique de la flore Tunisienne. Tunis. Ministère de I‘enseignement supérieur et de la recherche scientifique, imprimerie officielle de la république Tunisienne, p. 144–145.
    [2] Boztok Ş. 1999. Sakız Yetiştiriciliği Ege Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi, Çeşme Doğa ve Hayvan Severler ve Koruyanlar Derneği Yerel Gündem -21 İzmir, 15 s.
    [3] URL-3: http://www.sakizticaret.com/index.htm. 20 Nisan 2007
    [4] Peterson D., BA., Dip. NT, RH (AHG), ARC President 2010. Aromatic journey in the eastern Mediterranean. Issue 11.
    [5] Ak B.E., Parlakcı H. 2009. Pistacia lentiscus in the mediterrranean region in Turkey. Acta Hort., no.818, p.77-82.
    [6] Prada M.A., Arizpe D. 2008. Pistacia lentiscus L. In:Riparian tree and shrub propagation handbook. Page 90-93.
    [7] Davis PH. 1967. Linum L. In: Davis PH. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press, Edinburgh. 2: 425–450.
    [8] Parfitt D. E., Badenes M. L. 1997. Phylogeny of the genus Pistacia as determined from analysis of the chloroplast genome. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, vol.94, no 15, p.7987-7992.
    [9] AL-Saghir, M. G. 2010. Phylogenetic analysis of the genus Pistacia L. (Anacardiaceae) based on morphological data. Asian J. Plant Sci., vol.9, no.1, p.28-35. [10] AL-Saghir M. G. 2009. Evolutionary history of the genus Pistacia (Anacardiaceae). Int. J. Bot., vol.5, no.3, p.255-257.
    [11] Kafkas S., Kafkas E., Perl-Treves R. 2002. Morphological diversity and a germplasm survey of wild Pistacia species in Turkey. Genet. Resour. Crop Ev., vol.49, no.3, p.261-270.
    [12] AL-Saghir M. G., Porter D. M. 2012. Taxonomic revision of the genus Pistacia L. (Anacardiaceae). AJPS, vol.3, no.1, p.12-32.
    [13] Linnaeus C. 1753. Species Plantarum. Laurentii Salvii, vol.2, no.1753, p.1025- 1026.
    [14] Zohary M. 1952. A monographical study of the genus Pistacia. Palestine Journal of Botany Jerusalem, vol.5, p.187-228.
    [15] Mattia C., Bischetti G. B., Gentile F. 2005. Biotechnical characteristics of root systems of typical Mediterranean species. Plant Soil., vol.278, no.1-2, p.23-32.
    [16] Parlak S., Akbin A. N. 2008. Sakız (Pistacia lentiscus var. Chia)‘nın aşılama yoluyla çoğaltılması. Çevre ve Orman Bakanlığı Araştırma Projesi, proje no: 15.2110/2008-2010.
    [17] URL-1: http://www.ibiblio.org/pfaf/cgibin/a...acia+lentiscus.
    [18] Palli M. E., Aronne G. 2000. Reproductive cycle in southern Italy of Pistacia lentiscus (Anacardiaceae). Plant Biosyst.,vol.134, no.3, p.365-371.
    [19] Boztok Ş., Zeybek U. 2004. Pistacia cinsine dahil bazı doğal bitkilerin sakız reçinesi kalitesi açısından irdelenmesi, gıda ve ilaç sanayinde değerlendirilmesi üzerine araştırma. Ege Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi. İZMİR.
    [20] Browicz F.A. 1987. Pistacia lentiscus L. var. Chia (Anacardiacea) on Chios island. Pl. Sys. Evol., vol.155, no.1-4, p.189-195.
    [21] Bailey L.H. (1963). The Standard Cyclopedia Of Horticulture.
    [22] Özel N. 2006. Sakız‘ın taksonomisi ve biyolojik özellikleri, Pistacia lentiscus L. (Sakız Ağacı), Paneli, Ege Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi.
    [23] Nicotra A.B., Chazdon R. L., Montgomery R. A. 2003. Sexes show contrasting patterns of leaf and crown carbon gain ın a dioecious rainforest shrub. Am. J. Bot.,vol.90, no.3, p.347-355.
    [24] Jordano P. 1988. Polinizacion y variabilidad de la produccion de semillas en Pistacia lentiscus (L) (Anacardiaceae). Anales Jará. Bot. Madrid, vol.45, no.1, p.213- 231.
    [25] Jordano P. 1989. Pre-dispersal biology of Pistacia lentiscus (Anacardiaceae): cumulative effects on seed removal by birds Oikos. 55: 375-386.
    [26] Verdu M., Garcia–Fayos P. 2002. Ecologia reproductiva de Pistacia lentiscus L. (Anacardiaceae): anacronismo evolutivo en el matorral mediterranes. Rev. Chil. Hist. Nat., vol.75, no.1, p.57-65.
    [27] Triantafyllou A., Chaviaras N., Sergentanis T. N., Protopapa E., Tsaknis J. 2006. Chios mastic gum modulates serum biochemical parameters in a human population. J. Ethnopharmacol, vol.111, no.1, p.43–49.
    [28] Bentley RY., Trimen H. 1980. Medicinal plants. In Gardeli et al. (eds)Essential oil composition of Pistacia lentiscus L. and Myrtuscommunis L.: Evaluation of antioxidant capacity of methanolic extracts. Food Chem, p.1-11.
    [29] Palevitch D., Yaniv Z. 2000. Medicinal plants of the Holy Land. Modan Publishing House, Tel Aviv, Israel. In Ljubuncic et al. (eds) The effects of aqueous extracts prepared from the leaves of Pistacia lentiscus in experimental liver disease. J.Ethnopharmacol, p.198–204.
    [30] Magiatis P., Melliou E., Skaltsounid AL., Chinou IB., Mitaku S. 1999. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oils of Pistacia lentiscus var. chia. Plant Med., vol.65, p.749-752.
    [31] Abdelwahed A., Bouhlel I., Skandrani I., Valenti K., Kadri M., Guiraud P., Steiman R., Mariotte AM., Ghedira K., Laporte F., Dijoux-Franca MG., Chekir-Ghedira
    L. 2007. Study of anti mutagenic and antioxidant activities of gallic acid and 1,2,3,4, 6- pentagalloylglucose from Pistacia lentiscus confirmation by microarray expression profiling. Chem. Biol. Interact., vol.165, no.1, p.1–13.
    [32] Benhammou N., Bekkara F. A., Panovska T. K. 2008. Antioxidant and antimicrobial activities of the Pistacia lentiscus and Pistacia atlantica extracts. Afr. J. Pharm. Pharmaco., vol.2, no.2, p.22-28l.
    [33] Loutrari H., Magkouta S., Pyriochou A., Koika V., Kolisis F.N., Papapetropoulos A., Roussos C. 2006. Mastic oil from Pistacia lentiscus var. chia inhibits growth and survival of human K562 leukemia cells and attenuates angiogenesis. Nutr. Cancer, vol.55, no.1, p.86–93.
    [34] Tounes M., Abdennour C., Houaine N. 2008. Influence of Pistacia lentiscus oil on serum biochemical parameters of domestic rabbit Oryctolagus Cuniculus in mercury induced toxicity. Eur. J. Scı. Res.,vol.24, no.4, p.591-600.
    [35] Moussaieff A., Fride E., Amar Z., Lev E., Steinberg D., Gallily R., Mechoulam R. 2005. The Jerusalem Balsam: from the Franciscan Monastery in the old city of Jerusalem to Martindale 33. J Ethnopharmacol, vol.101, no.1-3, p.16-26.
    [36] Wellmann M., (Ed.) 1907. Pedanii Dioscuridis Anazarbei de materia medica libri quinque, vol.1. Weidmann, Berlin.
    [37] Al-Habbal M.J., Al-Habbal Z., Huwez F.U. 1984. A double-blind controlled clinical trial of mastic and placebo in the treatment of duodenal ulcer. Clın. Exp. Pharmacol P., vol.11, no.5, p.541-544.
    [38] Al-Said M.S., Ageel A.M., Parmar N.S., Tariq M. 1986. Evaluation of mastic, a crude drug obtained from Pistacia lentiscus for gastric and duodenal antiulcer activity.
    J. Ethnopharmacol., vol.15, no.3, p.271-278.
    [39] Huwez F.U., Thirlwell D., Cockayne A., Ala‘Aldeen D.A. 1998. Mastic gum kills
    Helicobacter pylori. N. Engl. J. Med., vol.339, no.26, p.357-363.
    [40] Marone P., Bono L., Leone E., Bona S., Carretto E., Perversi L. 2001. Bactericidal activity of Pistacia lentiscus mastic gum against Helicobacter pylori. J. Chemother., vol.13, no.6, p.611–614.
    [41] Bebb J.R., Bailey-Flitter N., Ala‘Aldeen D., Atherton J.C. 2003. Mastic gum has no effect on Helicobacter pylori load in vivo. J. Antimicrob. Chemother.,vol.52, no.3, p.522–523.
    [42] Loughlin M.F., Ala‘Aldeen D.A., Jenks P.J. 2003. Monotherapy with mastic does not eradicate Helicobacter pylori infection from mice. J. Antimicrob. Chemother.,vol.51, no.2, p.367–371.
    [43] Balan KV., Prince J., Han Z., Dimas K., Cladaras M., Wyche GH., Sitaras NM., Pantazis P. 2007. Antiproliferative activity and induction of apoptosis in human colon cancer cells treated in vitro with constituents of a product derived from Pistacia lentiscus L. var. chia. Phyto Med., vol.14, no.4, p.263–272.
    [44] Assimopoulou A.N., Papageorgiou V.P. 2005. GC-MS analysis of penta- and tetra- cyclic triterpenes from resins of Pistacia species. Part I. Pistacia lentiscus var. chia. Biomed Chromatogr., vol.19, no.4, p.285–311.
    [45] He M.L., Yuan H.Q., Jiang A.L., Gong A.Y., Chen W.W., Zhang P.J., Young C.Y., Zhang J.Y. 2006. Gum mastic inhibits the expression and function of the androgen receptor in prostate cancer cells. Cancer vol.106, no.12, p.2547–2555.
    [46] Kaliora A.C., Stathopoulou M.G., Triantafillidis J.K., Dedoussis G.V., Andrikopoulos N. K. 2007. Chios mastic treatment of patients with active Crohn's disease. World J.Gastroenterol., vol.13, no.5, p.748–753.
    [47] Andrikopoulos N.K., Kaliora A.C., Assimopoulou A.N., Papapeorgiou V.P. 2003. Biological activity of some naturally occurring resins, gums and pigments against in vitro LDL oxidation. Phytother. Res., vol.17, no.5, p.501–507.
    [48] Dedoussis G.V., Kaliora A.C., Psarras S., Chiou A., Mylona A., Papadopoulos N.G., Andrikopoulos N.K. 2004. Antiatherogenic effect of Pistacia lentiscus via GSH restoration and down regulation of CD36 mRNA expression. Atherosclerosis vol.174, no.2, p.293–303.
    [49] Moussouris Y., Regato P. 1999. An overview of non timber forest products in the Mediterranean region. FAO on-line publications,http://www.fao.org/docrep/x5593e/x5593e03.htm (Erişim tarihi: 3.5.2011). [50] Bilgin D.C. 2009. Hürriyet Gazetesi, http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=12192244&tarih=2009-08-01.
    [51] Sherman DR. 2005. "The Magic Tree-Marvelous Masticha", Epikouria Magazine, Fall/Winter, issue 1.
    [52] Anonim 2002. The Possible Benefits of Mastica, a Dietary Supplement. Allergy Research Group. 30806 Santana Street; CA 94544.
    [53] Ucciani E. 1995. Nouveau dictionnaire des Huiles Ve´ge´tales—composition en acides gras. Technique et Documentation–Lavoisier, Paris (in French).
    [54] Calabro G., Curro P. 1974. Costituenti degli olii essenziali. Nota IV — essenza di lentisco, Estratto da Essenze Derivati Agrumari 44:82–92 (in Italian).
    [55] Üçer M. 2004. Sakız ve mutfak kültürümüzde damla sakızı ile yapılan yiyecekler. Türk mutfak kültürü üzerine araştırmalar. Türk halk kültürü ve tanıtma vakfı yayınları. Ankara.
    [56] Whitehouse W.E. 1957. The pistachio nut-a new crop for the western United States. Econ. Bot., vol.11, no.4, p.281-321.
    [57] Mulas M., Albentino P., Brigaglia N. 1998. Evaluation of Pistacia lentiscus L. genetic resources to select ecotypes having high efficiency in thecolonisation of marginal lands. Acta Hort., 457: 279-286.
    [58] Perikos J. 1993. The Chios Gum Mastic. Print All Ltd. Athens, Greece p:95.
    [59] Acar İ. 1988. (Pistacia lentiscus L. var. Chia.) Sakızı üretiminin geliştirilmesine esas olmak üzere sakızın fiziko-kimyasal yönden incelenmesi. Ormancılık Araştırma Ens. Teknik Rap.Ser., no 35.
    [60] İsfendiyaroğlu M. 1994. Bazı dış mekan süs bitkileri yeşil çeliklerinin köklenmelerine çeşitli faktörlerin etkileri üzerine araştırmalar. E.Ü.Z.F. Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, s: 59.
    [61] İsfendiyaroğlu M. 2003. Effects of some physical and biochemical factors on the rooting of mastic tree (Pistacia lentiscus var. Chia Duham.) cuttings. Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., vol.40, No.1, p.25-32.
    [62] Mascarello C., Fascella G., Zizzo G.V., Mantovani E. and Ruffoni B. 2007. İn vivo
    and in vitro propagation of Pistacia lentiscus L. Acta Hortic., 764: 299-305.
    [63] Kalkışım Ö. 1997. Kızılcıkta (Cornus mas L.) aşı kaynaşması ile çelik köklenmesinin anatomik ve histolojik olarak incelenmesi üzerine bir araştırma. Doktora tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
    [64] Kaşka N (1995) Pistachio Nut Growing in Turkey. Acta Hort., 419, 161-164.
    [65] Çağlar S., Kaşka N. 1992. Senir (İçel) yöresindeki melengiçlerin antepfıstıklarına çevrilmesi ve mevcut antepfıstığı ağaçlarında yapay tozlama ile verimliliğin arttırılması üzerine araştırmalar. Türkiye I. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. 13-16 Ekim 1992, 59- 62.
    [66] Çalar N. 2013. ―Sakız ağacı (Pistacia lentiscus L.)'nın Pistacia anaçları (Pistacia vera L., Pistacia khinjuk Stocks, Pistacia atlantica Desf., Pistacia terebinthus L.) üzerine in vitro mikroaşılanması‖.Yüksek Lisans Tezi, D.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü. [67] Ahmet Onay, Hakan Yıldırım Vedat Pirinç Engin Tilkat, Yelda Özden Çiftçi, Hülya Akdemir,
    Veysel Süzerer, Nazan Çalar, Mahir Binici, Ömer Faruk Akdemir, Fatih M. Kılınç (2012) Bitkilerin
    Biyoteknolojik Yöntemlerle Ticari Çoğaltımı; Mevcut Durum ve Gelecekteki Durum. Batman
    Üniversitesi Journal of Life Sciences, Cilt 1, Sayı 2, (2012), ss:11-27
    [68] Tekin H., Arpacı S., Atlı H.S., Açar İ., Karadağ S., Yükçeken Y. ve Yaman A. 2001. Antepfıstığı Yetiştiriciliği, Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü, Yayın No: 13, Gaziantep.
    [69] Okay Y. 1994. Antepfıstığında (P. vera L.) sakız salgısı (mastika) ile aşı tutumu arasındaki İlişkiler, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı.

    [70] Ayfer M. 1988. Antepfıstığı ve cevizde aşı teknikleri ve sorunları. Doktora Tezi, A.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü.
    [71] Kaşka N., Ak B. E., Nikpeyma Y. 1990. Pistacia cinsinin değişik türlerinde yonga, yama durgun ve sürgün T göz aşılarının uygulanması, 1. Antepfıstığı Sempozyumu, 59- 67.
    [72] URL-2: www.tema.org.tr/çalışmalarımız/projeler; sakız projesi, 2008.
    [73] Davey M., Anthony P. 2010. Plant cell culture essential methods, Wiley-Blackwell. [74] Barghchi M and Alderson PG. 1983. In vitro propagation of Pistacia vera L. from seedling tissues. J Hort. Sci. 58:435–445.
    [75] Onay A. 2000 Micropropagation of pistachio from mature trees. Plant Cell, Tissue Organ Cult.,vol.60, issue 2, p.159-163
    [76] Özden-Tokatli Y, Özüdoğru EA, Akcin A. 2005. In vitro response of pistachio nodal explants to silver nitrate. Sci. Hortic.,vol.106, issue 3, p.415-426.
    [77] Tilkat E., Onay A. (2009). Direct shoot organogenesis from in vitro derived mature leaf explants of pistachio. In Vitro Cellular and Developmental Biology – Plant. Volume: 45, pp: 92- 98, DOI: 10.1007/s11627-008-9168-4.
    [78] Tilkat E., Onay A., Yıldırım H., Ayaz E. (2009). Direct plant regeneration from mature leaf explants of pistachio, Pistacia vera L. Scientia Horticulturae, Vol :121: 361- 365. DOI:10.1016/j.scienta.2009.02.007
    [79] Tilkat, E., (2006) Erkek Antepfıstıgı (Pistacia vera L. cv. "Atlı") Ağaçlarının Mikroçoğaltılması, Doktora Tezi, Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, s.142. [80] Barghchi M. 1982. In vitro propagation of Pistacia species. Ph.D. Thesis, Nottingham University, UK.
    [81] Tilkat E, Işikalan Ç, Onay A. 2005. In vitro propagation of khinjuk pistachio (Pistacia khinjuk stocks) through seedling apical shoot tip culture. Propag Ornam Plants, vol.5, issue 3, p.1-5.
    [82] Pontikis CA. 1984. In vitro propagation of Pistacia terebinthus L. Plant Propagator vol.30, issue 3, p.14-15.
    [83] Gannoun S, Lionakis SM, Gerasopoulos D. 1995. Aspects of in vitro culture of
    Pistacia terebinthus and Pistacia vera. Acta Hortic. 419:201–206.
    [84] Fascella G, Airo M, Zizzo GV, Ruffoni B.2004. Prime osservazioni sulla coltivazione in vitro di Lentisco (Pistacia lentiscus L.). Italus Hortus, vol.11(4), p.141- 143 (in Italian).
    [85] Taşkın T, İnal A. 2005. Sakız ağacı (Pistacia lentiscus var. chia Duhamel)‘nın in vitro mikroçoğaltımı üzerine araştırmalar. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, cilt 15, sayı 1. s 1-14.
    [86] Koç İ. 2011. Sakız ağacının (Pistacia lentiscus L.) in vitro koşullarda mikroçoğaltımı ve saklanması. GYTE, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Yüksek Lisans Tezi, Gebze, Kocaeli
    [87] Yıldırım H. 2012. Micropropagation of Pistacia lentiscus L. from axenic seedling- derived explants. Sci Hortic Amsterdam, vol.137, issue April 1, p. 29-35.
    [88] Lloyd G., McCown B. 1980. Commercially feasible micropropagation of mountain laurel, Kalmia latifolia, by use of shoot-tip culture. Comb. Proc. Int. Plant Prop. Soc., vol.30, p. 421-427.
    [89] Murashige T, Skoog F. 1962. A revised medium for rapid growth and bioassays with tobacco tissue cultures. Physiol. Plant, vol.15, issue 3, p.473-497.
    [90] Driver J., Rodriguez R., Kuniyuki A. H. 1984. In vitro propagation of paradox walnut (Juglans hindsii x Juglans regia) rootstock. Hort Science, 19: 507-509.
    [91] Onay A, Yelda Özden Çiftçi, Engin Tilkat, Hakan Yıldırım, 2014. Sakız ağacının (Pistacia lentiscus L.) juvenil ve olgun eksplantlarının mikroçoğaltımı, kriyoprezervasyonu ve genetik kararlılığının belirlenmesi, Proje Sonuç Raporu, TUBİTAK Proje no: 110T941.
    Biyoteknolojik Yöntemlerle Ticari Çoğaltımı; Mevcut Durum ve Gelecekteki Durum. Batman Üniversitesi Journal of Life Sciences, Cilt 1, Sayı 2, (2012), ss:11-27.
    Eklenmiş Resmin önizlemesi Eklenmiş Resmin önizlemesi Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci4jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci12jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci1jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci9jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci6jpg  

    Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci3jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci8jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci2jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agaci5jpg   Sakız Ağacı, Damla Sakızı, Çitlembik, Menengiç, Kansere Doğal Çözüm-sakiz_agacijpg  

    BitkiselTedavi.com - Resmi Satış Sitesidir.

  2. #2
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    Mastic
    Scientific Name(s): Pistacia lentiscus L. Family. Anacardiaceae
    Common Name(s): Mastic , mastick (tree) , mastix , mastich , lentisk
    Uses
    The pharmacology and medicinal use of mastic is diverse. The resin has been used in cancer, infection, surgical wound adhesion, and ulcers. Studies also document its use as an antioxidant and an insecticide, and for treatment of high cholesterol, Crohn disease, diabetes, and hypertension. However, clinical trials to support these uses are limited.
    Slideshow: The ABC's of Hepatitis: Get to Know This Viral Disease
    Dosing
    Mastic resin has been studied as a treatment for ulcers at a dosage of 1 g daily. Various commercial products are available including Mastika , which contains mastic gum 250 mg in capsule form. The manufacturer's dosage guidelines are 4 capsules by mouth before bed or on an empty stomach for 4 weeks, followed by a maintenance dosage of 2 capsules daily to maintain GI health.
    Contraindications
    Avoid use with hypersensitivity to any ingredients of mastic gum as well as with pollen hypersensitivity.
    Pregnancy/Lactation
    Information regarding safety and efficacy in pregnancy and lactation is lacking.
    Interactions
    None well documented.
    Adverse Reactions
    Most adverse reactions are associated with hypersensitivity to the plant or to allergic reactions.
    Toxicology
    Most toxicity involves allergic reactions.
    Botany
    Mastic is collected from an evergreen, dioecious shrub, which can grow to about 3 m in height. It is native to the Mediterranean region, primarily in the Greek island of Chios. Its leaves are green, leather-like, and oval. The small flowers grow in clusters and are reddish to green. The fruit is an orange-red drupe that ripens to black.
    Mastic is tapped from June to August by making numerous, longitudinal gouges in the tree bark. An oleoresin exudes and hardens into an oval tear shape, about the size of a pea (3 mm). The transparent, yellow-green resin is collected every 15 days. If chewed, it becomes “plastic,” with a balsamic/turpentine-like odor and taste. A related species is Pistacia vera , the pistachio nut. 1 , 2 , 3 , 4 , 5
    Mastic resembles the resin sanderach (obtained from Tetraclinis articulata ), without the chewable qualities of mastic. 4 , 5
    History
    Mastic resin was used in ancient Egypt as incense and to embalm the dead. 3 , 6 It has also been used as a preservative and a breath sweetener. Mastic oil was mentioned by Dioskourides in ancient Grecian times and by Christopher Columbus in 1493. Mastic resin is still used as a flavoring in some Greek alcoholic beverages (eg, retsina wine) and in chewing gum from Chios. 6
    Commercial application of mastic resin includes its use as an adherent, in protecting luster for glass, porcelain, bone, wood, and metal. Mastic resin is used in alcoholic and nonalcoholic beverages, in some cosmetic mixtures and perfumery, and in dentistry as a filling material ingredient and in toothpaste production. The resin has been used traditionally as a chewing gum and for use against lip dryness. 7
    Chemistry
    Mastic is an oleoresin containing approximately 2% volatile oil. 2 , 4 The resin contains alpha and beta masticoresins, masticin, mastic acid, masticoresene, and tannins. 3 It is a complex mixture of tri-, tetra-, and pentacyclic triterpene acids and alcohols. 8 Reports of certain fractions from the plant include polymer fraction isolation/characterization, 9 , 10 and acidic triterpenic fractions of mastic gum. 11
    The essential oil component in mastic contains more than 70 compounds, some of the primary constituents being alpha-pinene, myrcene, caryophyllene, beta-pinene, linalool, and germacrene D. 12 , 13 , 14 , 15 , 16 A later report lists certain percentages of essential oils from galls and aerial parts of the plant, such as sequiterpene hydrocarbons (47%), beta-caryophyllene (13%), and cadinene (8%). 17 Essential oil composition in the species P. lentiscus differs from region to region. Reports from the areas of Chios, 18Egypt, 19 and Corsica 20 are available. Essential oil chemical composition in mastic also changes with solidification and storage, 21 as well as with the time of year samples are taken. 22 Chemical composition of various parts of the plant have been discussed, including leaves, fruits, and aerial parts. 23 , 24 , 25 , 26Lipids in the bark of P. lentiscus have been addressed. 27
    Uses and Pharmacology
    The pharmacology and use of mastic are diverse.

    Cancer

    In vitro, Chios mastic gum treatment of human colon cancer cells induced cell arrest at cell cycle G1, detachment of the cells from the substrate, activation of pro-caspases-8, -9 and -3, and other changes typical of apoptosis in cell organelles. 28 , 29
    Mechanism of action against human leukemia cells and endothelial cell proliferation is associated with activation of extracellular signal-regulated kinases (involved with controlling leukemia cell proliferation) and RhoA (involved with regulating neovessel organization). 30
    The monoterpene alpha-pinene may be associated with the mechanism of action repressing androgen receptor expression in a prostate cancer cell line. 31 Mastic gum inhibits androgen-independent prostate cancer cells by suppressing nuclear factor kB activity and nuclear factor kB signal pathway. 32 Gum mastic enhanced gene maspin activity by suppressing androgen receptor activity and increasing Sp1 (involved in regulation of cell growth, apoptosis, and angio-genesis) binding activity. 33

    In vitro

    A 50% ethanol Chios mastic gum (CMG) extract induced apoptotic death of human colon cancer cells. The CMG extract induced an anoikis form of cell death associated with caspase-dependent pathways. 28 , 29
    Mastic oil exerted an antiproliferative and proapoptotic effect on human leukemia cells and inhibited the release of vascular endothelial growth factor (VEGF) from mouse melanoma cells. It also exerted a concentration-dependent inhibition of endothelial cell (EC) proliferation, with no affect on cell cycle survival, and a decrease of microvessel formation. 30
    Mastic gum inhibited androgen-stimulated growth of a prostate cancer cell line and the expression of several androgen up-regulated genes. Mastic gum inhibited 2 proteins, cyclin D1 and p21, believed to be associated with cell proliferation and survival. Mastic gum also decreased prostate-specific antigen and expression of androgen receptor expression, resulting in down-regulation of both androgen receptor messenger DNA and protein levels. 31 Another study reported that mastic gum inhibits the growth of androgen-independent prostate cancer cells through nuclear factor proteins involved with immune and inflammatory responses. 32Mastic gum also inhibited androgen receptor function and increased androgen-mediated gene maspin (protease inhibitor with tumor suppressive activity) in a prostate cancer cell line. 33

    Infection

    Activity against several bacterial and fungal pathogens is documented in the scientific literature. Clinical trials document oral antiseptic activity for use in dentistry.

    In vitro

    The monoterpenes are the primary chemical components contributing to the antibacterial activity of mastic oil against gram-positive and gram-negative strains. 34 , 35 Activity against the following organisms is documented: Sarcina lutea , Staphylococcus aureus , Escherichia coli , and Bacillus subtilis . 36
    Mastic also possesses antifungal activity. The growth of the fungi Candida albicans , C. parapsilosis , Torulopsis glabrata , and Trichophyton sp. have been inhibited by mastic. 37 Activity is documented against the agricultural pathogen Rhizoctonia solani 7 and Aspergillus flavus . 38

    Clinical data

    The antibacterial activity and commercial use of mastic gum is documented against oral pathogens, such as Streptococcus mutans and lactobacilli , primarily associated with dental caries. Mastic versus placebo gum had antibacterial activity against S. mutans and mutans streptococci in a preliminary study of 25 periodontally-healthy patients. 39 Another study reported similar results, 40 with growth inhibition against lactobacilli in saliva of orthodontically-treated patients with fixed appliances chewing mastic versus placebo gum.

    Surgical wound adhesive

    Clinical data
    A comparative study documented that mastic gum ( Mastisol ) adhesive plus surgical adhesive strips exhibited the strongest adhesion when compared with 4 other anchoring methods. 41 , 42 Mastic gum adhesive has a lower incidence of postoperative contact dermatitis and skin discoloration, 43 as well as providing increased adhesiveness compared with compound tincture of benzoin. 44

    Ulcer

    Mastic's ability to improve benign gastric ulcers has been discussed. 45 Triterpenic acids may be responsible for reducing Helicobacter pylori colonization. 46

    In vitro

    Microdilution assay revealed that mastic gum killed 50% of the isolates of H. pylori strains tested at a concentration of 125 mcg/mL and 90% at a concentration of 500 mcg/mL. 47

    Animal data

    A report in rats proposed antisecretory and cytoprotective effects of mastic. 48 A study in mice with mastic extracts and isolated pure triterpenic acids (or mastic extract without polymer) documents greater activity with the latter compound against H. pylori . 46 Another study in mice concluded that monotherapy with mastic was not efficacious in eradicating H. pylori infection. 49

    Clinical data

    A double-blind, controlled clinical trial of 38 patients with duodenal ulcers given mastic 1 g daily for 2 weeks exhibited ulcer-healing effects determined by endoscopy compared with placebo. 50 A letter in the New England Journal of Medicine discusses this study, as well as others, concluding that mastic 1 g daily for 2 weeks can rapidly cure peptic ulcers. Its antibacterial actions against H. pylori may explain, in part, these beneficial effects. 51 However, another clinical study of 8 patients concluded that mastic gum had no effect on eradicating H. pylori . 52

    Other pharmacological activity

    Antioxidant
    The antioxidant activity of the plant against free radicals is well documented. 53 , 54 , 55 , 56 Anthocyanins,55 tannins (eg, gallic acid), 56 and tocopherol content 57 , 58 , 59 all contribute to its activity.

    Cholesterol

    An animal study documents the effects on blood lipids by mastic. 60 In another study, patients consuming Chios mastic powder exhibited a decrease in serum total cholesterol, LDL, total cholesterol/HDL ratio, lipoprotein (a), apolipoprotein A-1, apolipoprotein B, liver enzymes, gamma-GT levels, and glucose levels. 61, 62

    Crohn disease

    A 4-week pilot study examined the efficacy of mastic capsules (6 capsules per day or mastic 0.37 g per capsule) administered to 18 patients (8 controls) with mild to moderately active Crohn disease. Mastic was effective in regulating inflammatory mediators such as CRP, IL-6, TNF-alpha, and MCP-1 in plasma, and oxidative stress. The therapy induced remission in 7 out of 10 patients. Nutritional status also improved in patients as a result of mastic therapy. 63

    Diabetes

    An herbal mixture including mastic was effective in treating diabetic rats. 64

    Hypertension

    Mastic also possesses some hypotensive effects. 9 , 65

    Insecticide

    Mastic has proven to be an effective insecticide. 66

    Dosage

    Mastic resin has been studied as a treatment for ulcers at a daily dose of 1 g daily. 50 Various commercial products are available including Mastika , which contains mastic gum 250 mg in capsule form. The manufacturer dosage guidelines are 4 capsules by mouth before bedtime or on an empty stomach for 4 weeks followed by a maintenance dose of 2 capsules daily to maintain GI health. 67

    Pregnancy/Lactation

    Information regarding safety and efficacy in pregnancy and lactation is lacking.

    Interactions

    None well documented.

    Adverse Reactions

    Most adverse reactions are associated with hypersensitivity to the plant species or allergic reactions.

    Toxicology

    Most toxicity related to mastic or source P. lentiscus involves allergic reactions. The plant pollen is a major source for allergic reactions. 68 , 69 , 70 The first report of immunological reactions to pollen extracts of Pistacia genus occurred in 1987. 68 A monographic review of mastic's chemistry, pharmacology, and toxicity is available. 71 Children ingesting mastic may develop diarrhea. 72
    A 13-week toxicity study in rats documented changes in hematological parameters including increased white blood cell and platelet counts. Increases in total proteins, albumin, and total cholesterol were also documented. Liver weights increased in a dose-dependent manner and decreased body weight was documented at high doses. 73 Interestingly, some studies report hepatoprotective effects 74 from the aqueous extracts, while others identify hepatotoxic effects. 75

    Bibliography

    1. Youngken H. A Text Book of Pharmacognosy . 6th ed. Philadelphia, PA: P. Blakiston's Son & Co; 1950:535-536.
    2. Budavari S, et al, eds. The Merck Index . 11th ed. Rahway, NJ: Merck & Co, Inc, 1989:92.
    3. Chevallier A. The Encyclopedia of Medicinal Plants . New York, NY: DK Publishing; 1996:249.
    4. Evans W. Trease and Evans' Pharmacognosy . 14th ed. Philadelphia, PA: WB Saunders Company Ltd; 1996: 290-291.
    5. Lawless J. The Illustrated Encyclopedia of Essential Oils . Rockport, MA: Element Books; 1995: 203.
    6. Pistacia lentiscus . Plants for a future . http://www.ibiblio.org/pfaf/cgi-bin/...acia+lentiscus . Accessed August 12, 2008.
    7. Duru ME, Cakir A, Kordali S, et al. Chemical composition and antifungal properties of essential oils of three Pistacia species. Fitoterapia . 2003;74(1-2):170-176.
    8. Marner F, et al. Triterpenoids from gum mastic, the resin of Pistacia lentiscus . Phytochemistry . 1991;30:3709-3712.
    9. Sanz M, Terencio MC, Paya M. Isolation and hypotensive activity of a polymeric procyanidin fraction from Pistacia lentiscus L. Pharmazie . 1992;47(6):466-467.
    10. van den Berg KJ, van der Horst J, Boon JJ, Sudmeijer OO. Cis-1,4-poly-β-myrcene; the structure of the polymeric fraction of mastic resin ( Pistacia lentiscus L) elucidated. Tetrahedron Lett . 1998;39(17):2645-2648.
    11. Papageorgiou VP, Bakola Christianopoulou MN, Apazidou KK, Psarros EE. Gas chromatographic-mass spectroscopic analysis of the acidic triterpenic fraction of mastic gum. J Chromatogr . 1997;769(2):263-273.
    12. Calabro G, et al. Constituents of essential oils. IV. Essence of lentiscus ( Pistacia lentiscus ). Atti - Conv Naz Olii Essenz Sui Deriv Agrum . 1974:1-2;8-18.
    13. Calabro G, et al. Essential oil constituents. IV. Essence of lentisc. Essenze Deriv Agrum . 1974;44:82-92.
    14. Papageorgiou VP, Sagredos AN, Moser R. GLC-MS computer analysis of the essential oil of mastic gum. Chem Chron . 1981;10:119-124.
    15. Papageorgiou VP, et al. The chemical composition of the essential oil of mastic gum. J Essent Oil Res . 1991;3:107-110.
    16. Magiatis P, Melliou E, Skaltsounis AL, Chinou IB, Mitaku S. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oils of Pistacia lentiscus var. chia. Planta Med . 1999;65(8):749-752.
    17. Fernandez A, et al. Composition of the essential oils from galls and aerial parts of Pistacia lentiscus L. J Essent Oil Res . 2000;12:19-23.
    18. Katsiotis S, et al. Qualitative and quantitative GLC analysis of the essential oil of Pistacia lentiscus (Mastix) from different districts of the Chios Island. Epistm Ekdosis . 1984;10:17-28.
    19. De Pooter H, et al. Essential oils from the leaves of three Pistacia species grown in Egypt. Flavour Fragrance J . 1991;6:229-232.
    20. Castola V, et al. Analysis of the chemical composition of essential oil of Pistacia lentiscus L. from Corsica. EPPOS . 1996;7:558-563.
    21. Papanicolaou D, et al. Changes in chemical composition of the essential oil of Chios “mastic resin” from Pistacia lentiscus var. Chia tree during solidification and storage. Dev Food Sci . 1995;37A:303-310.
    22. Medina Carnicer M, et al. The Mediterranean shrubby vegetation. X. Evolution of chemical composition of Pistacia lentiscus L. (Lentisco). Arch Zootech . 1979;28:105-109.
    23. Boelens M, et al. Chemical composition of the essential oils from the gum and from various parts of Pistacia lentiscus L. (mastic gum tree). Flavour Fragrance J . 1991;6:271-275.
    24. Fleisher Z, et al. Volatiles of the mastic tree — Pistacia lentiscus L. aromatic plants of the Holy Land and the Sinai. Part X. J Essent Oil Res . 1992;4:663-665.
    25. Wyllie S, et al. Volatile components of the fruit of Pistacia lentiscus . J Food Sci . 1990;55:1325-1326.
    26. Bonsignore L, et al. GC-MS and GC-FTIR analysis of the volatile fraction of Pistacia lentiscus L. aerial parts. Boll Chim Farm . 1998;137:476-479.
    27. Diamantoglou S, et al. The lipid content and fatty acid composition of barks and leaves of Pistacia lentiscus , Pistacia terebinthus and Pistacia vera during a year. Z Pflanzenphysiol . 1979;93:219-228.
    28. Balan KV, Demetzos C, Prince J, et al. Induction of apoptosis in human colon cancer HCT116 cells treated with an extract of the plant product, Chios mastic gum. In Vivo . 2005;19(1):93-102.
    29. Balan KV, Prince J, Han Z, et al. Antiproliferative activity and induction of apoptosis in human colon cancer cells treated in vitro with constituents of a product derived from Pistacia lentiscus L. var. chia. Phytomedicine . 2007;14(4):263-272.
    30. Loutrari H, Magkouta S, Pyriochou A, et al. Mastic oil from Pistacia lentiscus var. chia inhibits growth and survival of human K562 leukemia cells and attenuates angiogenesis. Nutr Cancer . 2006;55(1):86-93.
    31. He ML, Yuan HQ, Jiang AL, et al. Gum mastic inhibits the expression and function of the androgen receptor in prostate cancer cells. Cancer . 2006;106(12):2547-2555.
    32. He ML, Li A, Xu CS, et al. Mechanisms of antiprostate cancer by gum mastic: NF-kappaB signal as target. Acta Pharmacol Sin . 2007;28(3):446-452.
    33. He ML, Chen WW, Zhang PJ, et al. Gum mastic increases maspin expression in prostate cancer cells. Acta Pharmacol Sin . 2007;28(4):567-572.
    34. Tassou C, et al. Antimicrobial activity of the essential oil of mastic gum ( Pistacia lentiscus var. chia) on gram positive and gram negative bacteria in broth and in model food system. Int Biodeterior Biodegradation . 1995;36:411-420.
    35. Koutsoudaki C, Krsek M, Rodger A. Chemical composition and antibacterial activity of the essential oil and the gum of Pistacia lentiscus Var. chia. J Agric Food Chem . 2005;53(20):7681-7685.
    36. Iauk L, Ragusa S, Rapisarda A, Franco S, Nicolosi VM. In vitro antimicrobial activity of Pistacia lentiscus L. extracts: Preliminary report. J Chemother . 1996;8(3):207-209.
    37. Ali-Shtayeh M, et al. Antifungal activity of plant extracts against dermatophytes. Mycoses . 1999;42:665-672.
    38. Barra A, Coroneo V, Dessi S, Cabras P, Angioni A. Characterization of the volatile constituents in the essential oil of Pistacia lentiscus L. from different origins and its antifungal and antioxidant activity. J Agric Food Chem . 2007;55(17):7093-7098.
    39. Aksoy A, Duran N, Koksal F. In vitro and in vivo antimicrobial effects of mastic chewing gum against Streptococcus mutans and Mutans streptococci . Arch Oral Biol . 2006;51(6):476-481.
    40. Aksoy A, Duran N, Toroglu S, Koksal F. Short-term effect of mastic gum on salivary concentrations of cariogenic bacteria in orthodontic patients. Angle Orthod . 2007;77(1):124-128.
    41. Mikhail G, Selak L, Salo S. Reinforcement of surgical adhesive strips. J Dermatol Surg Oncol . 1986;12(9):904-905, 908.
    42. Mikhail G, Selak L, Salo S, Balle MR. The efficacy of adhesives in the application of wound dressings. J Burn Care Rehabil . 1989;10(3):216-219.
    43. Lesesne CB. The postoperative use of wound adhesives. Gum mastic versus benzoin, USP. J Dermatol Surg Oncol . 1992;18(11):990.
    44. Yavuzer R, Kelly C, Durrani N, Mittal V, Jackson IT, Remine S. Reinforcement of subcuticular continuous suture closure with surgical adhesive strips and gum mastic: Is there any additional strength provided? Am J Surg . 2005r;189(3):315-8.
    45. Huwez F, Al-Habbal MJ. Mastic in treatment of benign gastric ulcers. Gastroenterol Jpn . 1986;21(3):273-274.
    46. Paraschos S, Magiatis P, Mitakou S, et al. In vitro and in vivo activities of Chios mastic gum extracts and constituents against Helicobacter pylori . Antimicrob Agents Chemother . 2007;51(2):551-559.
    47. Marone P, Bono L, Leone E, Bona S, Carretto E, Perversi L. Bactericidal activity of Pistacia lentiscus mastic gum against Helicobacter pylori . J Chemother . 2001;13(6):611-614.
    48. Al-Said M, Ageel AM, Parmar NS, Tariq M. Evaluation of mastic, a crude drug obtained from Pistacia lentiscus for gastric and duodenal anti-ulcer activity. J Ethnopharmacol . 1986;15(3):271-278.
    49. Loughlin MF, Ala′Aldeen DA, Jenks PJ. Monotherapy with mastic does not eradicate Helicobacter pylori infection from mice. J Antimicrob Chemother . 2003;51(2):367-371.
    50. Al Habbal M, et al. A double-blind controlled clinical trial of mastic and placebo in the treatment of duodenal ulcer. Clin Exp Pharmacol Physiol . 1984;11(5):541-544.
    51. Huwez F, Thirlwell D, Cockayne A, Ala′Aldeen DA. Mastic gum kills Helicobacter pylori . N Engl J Med . 1998;339(26):1946.
    52. Bebb JR, Bailey-Flitter N, Ala′Aldeen D, Atherton JC. Mastic gum has no effect on Helicobacter pylori load in vivo. J Antimicrob Chemother . 2003;52(3):522-523.
    53. Assimopoulou A, Zlatanos S, Papageorgiou V. Antioxidant activity of natural resins and bioactive triterpenes in oil substrates. Food Chem . 2005;92(4):721-727.
    54. Abdelwahed A, Bouhlel I, Skandrani I, et al. Study of antimutagenic and antioxidant activities of gallic acid and 1,2,3,4,6-pentagalloylglucose from Pistacia lentiscus . Confirmation by microarray expression profiling. Chem Biol Interact . 2007;165(1):1-13.
    55. Longo L, Scardino A, Vasapollo G. Identification and quantification of anthocyanins in the berries of Pistacia lentiscus L., Phillyrea latifolia L. and Rubia peregrina L. Innovative Food Science Emerging Technologies . 2007;8(3):360-364.
    56. Ljubuncic P, Azaizeh H, Portnaya I, et al. Antioxidant activity and cytotoxicity of eight plants used in traditional Arab medicine in Israel. J Ethnopharmacol . 2005;99(1):43-47.
    57. Abdel-Rahman A, et al. Mastich as an antioxidant. J Am Oil Chem Soc . 1975;52:423.
    58. Abdel-Rahman, A. Mastich and olibanum as antioxidants. Grasas Aceites (Seville) . 1976;27:175-177.
    59. Cerrati C, et al. α-Tocopherol, a major antioxidant in Mediterranean plants. Sostanze Grasse . 1992;69:317-320.
    60. Bamboi G, Pinna W, Sau F. Total blood lipids and lipoproteins in sheep fed Pistacia lentiscus drupe [Italian]. Boll Soc Ital Biol Sper . 1988;64(1):93-99.
    61. Triantafyllou A, Chaviaras N, Sergentanis TN, Protopapa E, Tsaknis J. Chios mastic gum modulates serum biochemical parameters in a human population. J Ethnopharmacol . 2007;111(1):43-49.
    62. Dedoussis GV, Kaliora AC, Psarras S, Chiou A, Mylona A, Papadopoulos NG, Andrikopoulos NK. Antiatherogenic effect of Pistacia lentiscus via GSH restoration and downregulation of CD36 mRNA expression. Atherosclerosis . 2004;174(2):293-303.
    63. Kaliora AC, Stathopoulou MG, Triantafillidis JK, Dedoussis GV, Andrikopoulos NK. Chios mastic treatment of patients with active Crohn's disease. World J Gastroenterol . 2007;13(5):748-753.
    64. Eskander E, et al. Hypoglycemic effect of a herbal formulation in alloxan induced diabetic rats. Egypt J Pharm Sci . 1995;36:253-270.
    65. Sanz M, Terencio MC, Paya M. Pharmacological actions of a new procyanidin polymer from Pistacia lentiscus L. Pharmazie . 1993;48(2):152-153.
    66. Pascual-Villalobos M, et al. Screening for anti-insect activity in Mediterranean plants. Ind Crops Prod . 1998;8:183-194.
    67. Mastic gum supplement for UK digestion. Chem Drug . 2000:28(10):12.
    68. Keynan N, Geller-Bernstein C, Waisel Y, Bejerano A, Shomer-Ilan A, Tamir R. Positive skin tests to pollen extracts of four species of Pistacia in Israel. Clin Allergy . 1987;17(3):243-249.
    69. Cvitanovic S, Marusic M. Hypersensitivity to pollen allergens on the Adriatic coast. J Investig Allergol Clin Immunol . 1994;4(2):96-100.
    70. Keynan N, Tamir R, Waisel Y, et al. Allergenicity of the pollen of Pistacia . Allergy . 1997;52(3):323-330.
    71. Ford R, et al. Mastic absolute. Food Chem Toxicol . 1992;30(suppl):71S-72S.
    72. Kang JS, Wanibuchi H, Salim EI, Kinoshita A, Fukushima S. Evaluation of the toxicity of mastic gum with 13 weeks dietary administration to F344 rats. Food Chem Toxicol . 2007;45(3):494-501.
    73. Janakat S, Al-Merie H. Evaluation of hepatoprotective effect of Pistacia lentiscus , Phillyrea latifolia and Nicotiana glauca . J Ethnopharmacol . 2002;83(1-2):135-138.
    74. Ljubuncic P, Song H, Cogan U, Azaizeh H, Bomzon A. The effects of aqueous extracts prepared from the leaves of Pistacia lentiscus in experimental liver disease. J Ethnopharmacol . 2005;100(1-2):198-204.
    75. Al-Habbal MJ, Al-Habbal Z, Huwez FU. A double-blind controlled clinical trial of mastic and placebo in the treatment of duodenal ulcer. Clin Exp Pharmacol Physiol . 1984;11(5):541-544.


    Copyright © 2009 Wolters Kluwer Health







  3. #3
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    Osmanlı Döneminde Damla Sakızı


    Türk Hâkimiyeti boyunca damla sakızı yetiştiricileri birçok ayrıcalığın tadını çıkartmıştı. Sakız adası iki yönetim birimine ayrılmıştı. Sakız adası : Mastichocgoria ( damla sakızının yetiştirildiği köyler ) ve damla sakızının yetiştirilmediği köyler olarak. 24 mastichochoria’ nın adanın merkezi yönetiminden ayrı bir yönetimi vardı.
    Osmanlı Döneminde Damla Sakızının DurumuDamla sakızı vergilerini toplayan Sakız Emini tarafından yönetiliyordu. Ayrıca mastichochoria’ nın ileri gelenleri tarafından seçilen Sakız Vekilleri olarak
    Osmanlı Döneminde Damla Sakızı

    adlandırılan Damla Sakızı Komisyoncuları vardı. İleri gelenler Mastichochoria ( damla sakızının yetiştirildiği köyler ) meydanında parlamento gibi toplanırlardı. Toplandıkların büyük bir kısmı kalıntıları günümüzde de görülebilen Panagia Sikelia kalesinden yapılırdı.Damla sakızı vergilerini toplayan Sakız Emini adayı sonbaharda ziyaret eder ve Sultan III. Osman’ ın 1750 tarihli fermanına göre diğer vergilerle karşılık devlet hazinesi adına 300 kutu damla sakızını ( 20 000 okka = 26 000 kilo ) alırdı. Üretimin geri kalanının ticareti yapılırdı; fakat nasıl Gerçekleştirildiğine ilişkin günümüzde kesin bir bilgi yoktur. Daha sonraları ticaretin Fragolevantines denilen belirli tüccarlar tarafından yürütüldüğü de bilinmektedir. Fakat zamanla damla sakızı ticaretini eline geçiren ve ‘Mastichades’ olarak da adlandırılan Yunanlı Damla Sakızı Tüccarları Sınıfı onların yerini almıştır. Bu komisyoncular damla sakızını üreticilerden toparlar, işlemden geçirirler ve çeşitli pazarlara gönderirlerdi.Osmanlıda Damla SakızıMastichochoria’ nın ayrıcalıkları arasında, kilise çanlarının çalınmasına izin verildiği de belirtilmekteydi. Genoan’ ın hakimiyetinden Türk hakimiyetine kadar hırsızlara karşı cezalar konuşmuştu. Satıcı, alıcı komisyoncu veya damla sakızıkaçakçılarına karşı
    Osmanlı Döneminde Damla Sakızının Yeri

    cezalar vardı. Damla sakının toplandığı dönemlerde, damla sakızını hırsızlardan korumak için, köylerin girişleri geceleri kapatılırdı. Sakız Adası’ nın 1822’ deki yıkımında Türkler önceleri damla sakızı yetiştirilen köylere saygı gösterdiler. Kanaris Türk Donanması’ nı yaktığında Türkler de misilleme olarak her şeyi yok ettiler. Damla sakızı uğruna damla sakızı yetiştirilen köyler için canlarını bağışlamaları emredilmesine rağmen bu köylerden binlerce esir İstanbul’ a ve Mısır’ a sürüldü ve oralarda köle pazarlarında satıldılar veya Müslümanlaştırıldılar. Bununla birlikte Aleksandria Antlaşmasından sonra ve İngiliz pazarlarında satılan kadınların memleketlerine geri dönmeleri için serbest bırakıldılar.Osmanlı Dönemi Damla Sakızının Tarihçesi1853 yılında II. Mahmut döneminde adaya ayrıcalıkları geri verildi ve Türk Fermanında eyalet vergilerinden savaşta ve barışta muaftırlar.Damla sakızı adayla Türk Sultanları arasındaki iletişimin bir parçasıydı. Valide Sultan’ ın infaz zamanlarında damla sakızı çiğnediği ve paşaların yüreğini Sakız Adası’ nın kölelerinin yararına yumuşattığı rivayet edilirdi.Şu da belirtilmektedir ki bu zaman içerisinde, adayla nadide ürünü arasındaki bağ Chios ( Sakız Adası ) ve Mastic – Tree ( Damla Sakızı Ağacı ) sözcüklerinin özdeş kabul edilmesine neden olmuştur. Türkler tarafından her ikisi de ‘ Sakız ‘ ( Türkçe’ de damla sakızı anlamına gelmektedir ) olarak adlandırılmıştır.Benzer Yazılar


  4. #4
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    5.Yüzyıl 14.Yüzyılda Damla Sakızı



    346′da adanın Cenevizlilere’in hakimiyeti altında olduğu sıralarda, deniz ticareti ile uğraşan güçlü Gioustiniani Ailesi paylaşmalı tekelci şirket niteliğinde olan ünlü “Maona”yı kurdular.
    Maona doğal damla sakızının satışından sorumluydu.5. Yüzyılda Damla Sakızı (aslında Maona, kârının bir kısmı adanın savunulmasında kullanılan bir monopoldü.) Maonalılar doğal damla sakızı ticaretini ilk örgütleyenlerdi.
    Damla Sakızı Tarihi

    Ceneviz’le, Kıbrıs’la, Rodos’la, İstanbul’la, İskenderiye’yle,Yunanistan’la ve Suriye’yle 334 kental doğal damla sakızının dağıtımı için altı, sekiz veya onar yıllık kontratlar imzalıyorlardı. Maona genellikle doğal damla sakızını bu yerlere temsilcileri aracılığıyla satıyordu. Şu da belirtilmelidir ki Maona’nın üyeleri doğal damla sakızının fiyatını sabit tutmak için üretim fazlası olduğunda artan miktarı yakıyorlardı. Bu tarihsel olarak saptanmış bir gerçekti. Ayrıca doğal damla sakızı hırsızlarına karşı hukuki yaptırımlar konmuştu.14. Yüzyılda Damla SakızıÖrneğin, 10 litrenin altında damla sakızı çalan (yaklaşık iki kilo) para cezasına çarptırılırdı ve ödemediği takdirde kamçılanır ve bir kulağı kesilirdi. 10- 25 litre arasında çalan alnından kırmızı bir lekeyle damgalanırdı. Eğer 25- 40 litre arasında çalmışsa burnu ve şağ kulağı kesilirdi. 200 litreden fazla doğal dalma sakızı çalan veya ikinci defa yakalanan asılırdı. Aynı cezalar çalıntı doğal damla sakızı alanlara da uygulanırdı. Aynı zamanda, ihbarcılar ödüllendirilirdi. 1435′te Sakız’a Ankona’dan gelen Kyriakus Pitsiccoli’nin atasözünde de doğruladığı gibi”Sakız Adası’nda yaşamak istiyorsan, sadece doğal damla sakızını koru ve sakın çalma.” İyi organize olmuş bir monopol olmayı sürdüren Maona dışında hiç kimse doğal damla sakızı ticaretini yapmaya izinli değildi.Ayrıca; doğal damla sakızını toplayan katipler, kaçağı önlemek için gemileri arayan müfettişler ve doğal damla sakızının hesaplarıyla denetiminden sorumlu özel katipler vardı. 1379-1409 kararnamelerinin temelinde, doğal damla sakızının kaydıyla görevli katipleri seçme hakkı verilmiş bir tür hükümet görevlisi, “Potestatos” vardı. Bu tür göreve sahip bir yetkliye 1700 lerde rastlamaktayız. O, Ioannis Mavrokordatos’tu (Moldovya’nın Hugrovlachia’nın Valisi ve Büyük Kilise’nin Büyük Tercümanıydı.)

  5. #5
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    Damla Sakızlı Portakallı Ispanak


    Damla Sakızlı Portakallı Ispanak belki ilk defa duyduğunuz bir yemektir ama ıspanak sevenlerdenseniz hoşunuza gidecek bir lezettir
    Damla Sakızlı Portakallı Ispanak Tarifi6 Kişiliktir.Malzemeler:1)1kilo kuzu
    2)Ispanak ,sapları temizlenmiş
    3)1 Büyük göbek portakal,8parçaya kesilmiş
    Damla Sakızlı Portakallı Ispanak

    4)2 diş sarımsak,ince uzun parçalara kesilmiş
    5)1/3 fincan extra saf zeytin yağı
    6)1/3 fincan damla sakızlı zeytin yağı
    7)Tuz
    Hazırlanışı:1)Ispanağı iyice yıkayın ve iyice kurulayın.
    2)Kokusuz zeytin yağını derin bir tavada ısıtın.Ispanağı canlılığı gidene kadar pişirin.Sarımsağı,tuzu ve portakal 10-15dakika pişirin.Damla sakızlı zeytin yağını üzerinde gezdirin ve servis edin.


  6. #6
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    Damla Sakızlı Türk Kahvesi


    Damla Sakızlı Türk Kahvesinde Benim size önerim gerçek lezzeti almak için kendiniz yapmak yerine hazır olanları alını yapımı hem zordur hem lezzeti tutturmanız oldukça zahmetlidir.Artık günümüzde pek çok marka hazırını üretiyor herhangi birini alabilirsiniz.doğru pişirdiğinizde gerçek tatı hissedeceksiniz.
    Damla Sakızlı Türk Kahvesi YapılışıDamla Sakızlı Türk Kahvesinin Yapılışı aslında normal bizim kahvemizle aynı şekilde olmakla birlikte ufak farklılıklar bulunmaktadır. Aşağıda Nasıl yapacağınıza dair bilgiler verilmiştir. Bu işlem biraz zor olmakla beraber imkansız değildir ama bence hazır Damla Sakızlı Türk Kahvesi Almanız daha mantıklı olacaktır.Osmanlı döneminde ise, özelilikle doğal damla sakızı üreten köyler, Sakız
    Damla Sakızlı Türk KahvesiDamla Sakızlı Türk Kahvesi

    Adası’nın diğer köylerine göre daha da zenginleşmişlerdi. Osmanlı mutfağında böylece doğal damla sakızı aroması önemli bir yer edinmiştir.
    Geleneksel bir Osmanlı lezzeti olan “Sakızlı Muhallebi”nin yanı sıra Osmanlı’nın kumda veya közde pişirilen geleneksel Türk kahvesine de damla sakızı aroması ilave edilmiş ve ortaya eşsiz bir lezzet çıkmıştır.
    1 parça damla sakızı (nohut büyüklüğünde) havanda iyice ezerek toz haline getirilir ve 100 gram çekilmiş kahveye katılarak iyice karıştırılır ve kavanozda saklanır. Biraz dinlendikten sonra bildiğimiz gibi Türk kahvesi pişirilir.Damla SakızıDoğal damla sakızının kazanç getiren değerli bir mal olması, adanın ticari önemini artırmış ve bunun sonucu olarak sürekli olarak Cenevililer ve Venedikliler tarafından ele geçirilmesine yol açmıştır. Osmanlı döneminde ise, özelilikle doğal damla sakızı üreten köyler, Sakız Adası’nın diğer köylerine göre daha da zenginleşmişlerdi. Günümüzde ise doğal damla sakızı Dünya çapındaki doğal monopol ortamını kaybetmemiş ve Antik Çağlardan günümüze kadar tespit edilen yararlı nitelikleri sayesinde, tüm Dünya ülkelerine ihraç edilebilmektedir..Doğal damla sakızını taşıyan bu ağaç(yöresel dilde schinos) tutunduğu ve beslendiği toprak kadar eskidir. Bu ağaç Sakız Adası’nın topraklarına yüzyıllardır gölgesini düşürmektedir. Onun çevresinde aileler ve toplumlar belirli kültürleri ve gelenekleriyle gelişmiş, zaman geçmesine rağmen silinmez işaretler olarak kalmışlardır. Antik çağlardan günümüze Sakız Adası’nı ziyaret eden sayısız doğa bilimci ve gezgin doğal damla sakızı ağacına ve doğal damla sakızının kendisine özel bir ilgi göstermişlerdir. Hemen hepsi neden damla sakızının Dünya’da yalnızca Sakız Adası’nın bu küçük kesiminde (Mastichochoria adıyla anılan damla sakızı üretilen köylerinde) üretildiğine bir açıklama getirmeye çalışmışlardır.Benzer Yazılar


  7. #7
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    Damla Sakız Reçelli Kurabiye


    Damla Sakız Reçelli Kurabiye bu ürün kullanılarak yapılan pek çok tarifften biridir bu yazımıda size nasıl yapacağınıza dair bilgiler vermeye çalışacağız.
    Aşğıda size iki tip tarif vereceği hangisini isterseniz deneyebilirsiniz yada herikisinide tercih tamamen size kalmışDamla Sakız Reçelli Kurabiye Nasıl YapılırDamla Sakızlı Macunlu KurabiyeGereken Malzemeler:100 ml krema ( 200 ml lik paketin yarısı)
    4 yemek kaşığı dolusu damla sakızı macunu ( Migros, Kipa gibi büyük
    Damla Sakız Reçelli Kurabiye Tarifi

    marketlerde bulabilirsiniz)
    1,5 çay bardağı pudra şekeri
    1 çay bardağı ılık süt
    1 paket kabartma tozu
    aldığı kadar un
    Üzerine:Damla sakızı macunu, tarçın,dövülmüş antep fıstığıYapılışı :Kremayı kaynama noktasına gelmeden eritin.Ilındıktan sonra pudra şekerini ilave edin.Ilık sütün içinde sakız macununu iyice karıştırarak eritin.
    Macunlu sütü kremaya ilave edin.Kabartma tozu ve unu azar azar ilave ederek kulak memesinden biraz daha sert bir hamur yapın.Hamurdan dilediğiniz büyüklükte parçalar koparıp yuvarlak şekil verin.Önceden 175 derece ısıtılmış fırında 10-15 dakika pişirin.Tepsiden almadan üzerine sakız macunu damlatın.
    Üzerine ılındıktan sonra tarçın ve antep fıstığı serpin.
    2-Damla Sakızlı Kurabiye250 gr. tereyağı, (bu kurabiyede kesinlikle kaliteli bir tereyağı kullanmalıyız, çünkü kullanılan yağdan gelen kötü bir koku veya acı bir tat kurabiyemizin lezzetini bozacaktır.)4 çorba kaşığı pudra şekeri2 çorba kaşığı buğday veya mısır nişastasıYaklaşık 2 ½ su bardağı un2 kahve fincanı kadar ince dövülmüş fındık1 çay kaşığı vanilya2 çay kaşığı kabartma tozu2 diş dövülmüş sakız!!! Dişlerin her biri en fazla bir nohut büyüklüğünde – toz olarak da 2 minik çay kaşığını dolduracak kadar olabilir, sakız fazla gelirse veya raf ömrü geçmişse kurabiyenizi acılaştırabilir!!!Üzerine dökmek üzere bir miktar daha pudra şekeriHazırlanışıOda sıcaklığındaki tereyağını un ve pudra şekerini, sakızı, kabartma tozu ve vanilyayı ister hamur yoğurucuda isterseniz bir tepsi içinde hamur haline getiriyoruz.
    Burada önerim sakızı bir havanda azıcık toz şekerle beraber döverek kullanmanız veya önceden bir süre derin dondurucuda bekletip sonra dövmeniz, çünkü o zaman sakızı kolayca toz haline getirebilirsiniz . Bu şekilde una ilave ettiğinizde sakız bütün hamura eşit olarak dağılacaktır. Hamurdan ufak bir parçayı elimize alıp yuvarlıyoruz ve hamurun dağılmadan ve elimize yapışmadan şekillendiğine emin oluyoruz.Yarım saat kadar buzdolabında dinlenen hamurumuzu ceviz büyüklüğünde yuvarlaklar halinde şekillendiriyor ve yağlı kağıt serilmiş tepside önceden 180 dereceye ısıtılmış fırında yaklaşık 15 dakika kadar pişiriyoruz. Bu arada kurabiyelerimizin üzeri hafifçe çatlayacak ancak renkleri kararmayacak.Fırından çıkan sakızlı kurabiyelerimiz iyice ılındıktan sonra üzerlerine pudra şekeri serpeleyerek süslüyoruz.Bundan sonrası size kalmış. İsterseniz kokuyu duyup kapıyı çalanlara tattırır, isterseniz soğuyan kurabiyelerinizi bir teneke kutuda saklayabilirsiniz.

  8. #8
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart


    Damla Sakızı Fiyatı

    Damla Sakızı Sakız Ağacından Elde Edilmektedir ve bu özel ağaç sadece egenin belli bölgelerinde yetişmektedir. En çok yetiştiği alanlar Sakız Adası ve Alaçatının Yunanistana Bakan bir yüzüdür. Bu nedenle üretimi çok fazla yapılamadığı ve çok talep gördüğü için damla sakızı fiyatı oldukça yüksektir.Kilo su yaklaşık 500 Usd olarak satılmaktadır ve yunanistana bağımlı bir damla sakızı fiyatı vardır.Şimdi ise Türkiyede Unutulmaya yüz tutan damla sakızı,Falım ve Tema Vakfı’nın ‘Sakız
    Damla Sakızı Fiyatı
    Ağaçlarına Sevgi Aşılıyoruz’ projesiyle yeniden canlanmaya çalışıyor. Damla sakızlı gıda maddeleri, özellikle Ege’nin turistik beldelerinde ve İstanbul Mısır Çarşısı’nda yeniden vitrinlerde boy gösteriyor. Başta sakız reçeli olmak üzere damla sakızıyla yapılmış muhallebi, sütlaç, kazandibi, salep, lokum, helva, kurabiye, dondurma, reçel, kahve gibi gıda maddelerinin sayısı ve çeşidi giderek artıyor.Ancak, damla sakızıyla tatlandırılmış gıdaların üretimi meraklısının talebini karşılayabilecek hızda artmıyor.


    Piyasada yeterince damla sakızı bulmak mümkün olmuyor.
    İzmir’in Çeşme Yarımadası’nda 6 bin yıldır yetişen ancak son yıllarda sayıları hızla azalan sakız ağaçları, Tema Vakfı ve Falım Sakızları işbirliğiyle yürütülen proje kapsamında yeniden canlandırılıyor.
    Türkiye’nin damla sakızı tüketiminin yaklaşık 20 ton olduğunu belirten TEMA Vakfı Orman Bölüm Başkanı Hayrullah Oğuz, şu bilgileri verdi: “Tüketimin 10 tonu resmi ithalatla, 10 tonu ise kaçak ürünle karşılanıyor. Tema Vakfı olarak hazırladığımız proje kapsamında, İzmir-Çeşme yolu üzerinde, 149 hektarlık proje alanında mevcut sakız ağaçlarını rehabilite ediliyor ve yeni fidanlar dikiliyor. Sakız ağacı sayısını 20 bine çıkarmak amacıyla iki yıldır çalışıyoruz. Ağaç başına bir kilo sakız üretimiyle 20 bin ağaç Türkiye’nin ihtiyacını karşılayacak.”
    Falım sakızlarını üreten Cadbury’nin Türkiye Genel Müdürü Ahmet Ahjaz Han, sahip çıkılmadığı takdirde Ege’nin doğal simgesi olan sakız ağaçlarının kaybolup gideceğini belirterek, şunları söyledi:
    “Sakız ağaçları kendine has doğası, muhteşem güzelliği, herkesin sahiplenip koruması gereken ekonomik potansiyeliyle Ege’nin paha biçilemez bir kıymeti. Sakız ağaçlarının Ege’de yeniden kazandırılması için kararlılıkla çalışıyoruz.”

    Damlaya damlaya hasat ediliyor
    Damla sakızı, Ege Denizi kıyılarında yetişen sakız ağacının çizilen gövdesinden damlalar halinde döküldüğü için bu adı almış. Damla sakızı, ciklet olarak çiğnendiği gibi içine katıldığı gıdalara kendi özel lezzetini de veriyor.

  9. #9
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart


    Damla Sakızı Nedir

    Damla Sakızı Ege Bölgesin Sadece Belli Bölgelerinde Yetişen Sakız Ağacının Öz Suyundan Elde Edilen Doğal Bir Sakızdır. Nadir bölgelerde yetiştiği ve üretimi az olduğu için oldukça pahalı doğal bir maddedir. Özellikle sağlık ve gıda alanında çok fazla kullanılmaktadır.

    Damla Sakızı Hakkında Genel Bilgiler


    Doğal damla sakızını taşıyan bu ağaç(yöresel dilde schinos) tutunduğu ve beslendiği toprak kadar eskidir. Bu ağaç Sakız Adası’nın topraklarına yüzyıllardır gölgesini düşürmektedir. Onun çevresinde aileler ve toplumlar belirli kültürleri ve gelenekleriyle gelişmiş, zaman geçmesine rağmen silinmez işaretler olarak
    Damla Sakızı Nedir
    kalmışlardır. Antik çağlardan günümüze Sakız Adası’nı ziyaret eden sayısız doğa bilimci ve gezgin doğal damla sakızı ağacına ve doğal damla sakızının kendisine özel bir ilgi göstermişlerdir. Hemen hepsi neden damla sakızının Dünya’da yalnızca Sakız Adası’nın bu küçük kesiminde (Mastichochoria adıyla anılan damla sakızı üretilen köylerinde) üretildiğine bir açıklama getirmeye çalışmışlardır.

    Doğal damla sakızının kazanç getiren değerli bir mal olması, adanın ticari önemini artırmış ve bunun sonucu olarak sürekli olarak Cenevililer ve Venedikliler tarafından ele geçirilmesine yol açmıştır. Osmanlı döneminde ise, özelilikle doğal damla sakızı üreten köyler, Sakız Adası’nın diğer köylerine göre daha da zenginleşmişlerdi. Günümüzde ise doğal damla sakızı Dünya çapındaki doğal monopol ortamını kaybetmemiş ve Antik Çağlardan günümüze kadar tespit edilen yararlı nitelikleri sayesinde, tüm Dünya ülkelerine ihraç edilebilmektedir..

  10. #10
    Üyelik tarihi
    Jul 2006
    Mesajlar
    3.559

    Standart

    5.Yüzyıl 14.Yüzyılda Damla Sakızı


    346′da adanın Cenevizlilere’in hakimiyeti altında olduğu sıralarda, deniz ticareti ile uğraşan güçlü Gioustiniani Ailesi paylaşmalı tekelci şirket niteliğinde olan ünlü “Maona”yı kurdular.
    Maona doğal damla sakızının satışından sorumluydu.5. Yüzyılda Damla Sakızı (aslında Maona, kârının bir kısmı adanın savunulmasında kullanılan bir monopoldü.) Maonalılar doğal damla sakızı ticaretini ilk örgütleyenlerdi.
    Damla Sakızı Tarihi

    Ceneviz’le, Kıbrıs’la, Rodos’la, İstanbul’la, İskenderiye’yle,Yunanistan’la ve Suriye’yle 334 kental doğal damla sakızının dağıtımı için altı, sekiz veya onar yıllık kontratlar imzalıyorlardı. Maona genellikle doğal damla sakızını bu yerlere temsilcileri aracılığıyla satıyordu. Şu da belirtilmelidir ki Maona’nın üyeleri doğal damla sakızının fiyatını sabit tutmak için üretim fazlası olduğunda artan miktarı yakıyorlardı. Bu tarihsel olarak saptanmış bir gerçekti. Ayrıca doğal damla sakızı hırsızlarına karşı hukuki yaptırımlar konmuştu.14. Yüzyılda Damla SakızıÖrneğin, 10 litrenin altında damla sakızı çalan (yaklaşık iki kilo) para cezasına çarptırılırdı ve ödemediği takdirde kamçılanır ve bir kulağı kesilirdi. 10- 25 litre arasında çalan alnından kırmızı bir lekeyle damgalanırdı. Eğer 25- 40 litre arasında çalmışsa burnu ve şağ kulağı kesilirdi. 200 litreden fazla doğal dalma sakızı çalan veya ikinci defa yakalanan asılırdı. Aynı cezalar çalıntı doğal damla sakızı alanlara da uygulanırdı. Aynı zamanda, ihbarcılar ödüllendirilirdi. 1435′te Sakız’a Ankona’dan gelen Kyriakus Pitsiccoli’nin atasözünde de doğruladığı gibi”Sakız Adası’nda yaşamak istiyorsan, sadece doğal damla sakızını koru ve sakın çalma.” İyi organize olmuş bir monopol olmayı sürdüren Maona dışında hiç kimse doğal damla sakızı ticaretini yapmaya izinli değildi.Ayrıca; doğal damla sakızını toplayan katipler, kaçağı önlemek için gemileri arayan müfettişler ve doğal damla sakızının hesaplarıyla denetiminden sorumlu özel katipler vardı. 1379-1409 kararnamelerinin temelinde, doğal damla sakızının kaydıyla görevli katipleri seçme hakkı verilmiş bir tür hükümet görevlisi, “Potestatos” vardı. Bu tür göreve sahip bir yetkliye 1700 lerde rastlamaktayız. O, Ioannis Mavrokordatos’tu (Moldovya’nın Hugrovlachia’nın Valisi ve Büyük Kilise’nin Büyük Tercümanıydı.)

Benzer Konular

  1. Sakız çiğnemek hafızayı siliyor
    By serife in forum Beyin Rahatsızlıkları
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 05-07-2012, 09:01
  2. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 04-30-2012, 08:25
  3. Antioksidan kaynağı sebze-meyveler
    By maturidi in forum Beslenme, Diyet ve Kilo Problemleri
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 07-02-2008, 17:31
  4. Kızılcık: Şifa kaynağı kızılcığın faydaları
    By maturidi in forum Şifalı Bitkiler
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 10-30-2006, 18:33
  5. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 06-26-2005, 20:38

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
doğal tedavi, bitkisel tedavi, sağlık bilgileri, himalaya tuzu, epimediumlu macun, çay ağacı yağı, Aloevera, şifalı bitkiler, alternatif tıp, vücut sağlığı, tuz lambası, gazete haberleri